Ku Tumbuluxa
🧵Swi kombetela eka Yesu
Misava yi vumbiwile hi “Rito.” Evhangeli ya Yohane yi vula leswaku Rito leri i Yesu hi yexe (Yohane 1:1-3).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Ntsheketo a wu sunguli hi ku avanyisa kambe hi ku tumbuluxa loku chululiweke hi rirhandzu.
“Ha yini Xikwembu xi vumbile vanhu lava nga dyohaka? Xana a swi nga antswanga ku nga hi vumbi nikatsongo?”
Xikwembu xi tumbuluxile misava ni vanhu ku nga ri hikwalaho ka ku pfumala kun'wana, kambe hikwalaho ka rirhandzu leri tlulaka. Ku endla vanhu tani hi vanhu lava nga ni vuxaka na Xikwembu hi byexe i rirhandzu. Naswona hambi ku ri ku nghena ka xidyoho a swi nga humanga ehandle ka makungu ya ku ponisa ya Xikwembu (Vaefesa 1:4-5). Xivono xo sungula xa Bibele a hi ku avanyisa kambe i rirhandzu.
▸ Hlaya swo tala
Bibele a yi sunguli hi nkanelo wa vutlharhi, kambe yi sungula hi ku phofula: “Eku sunguleni, Xikwembu…” Misava a hi mhaka leyi humeleleke ntsena, kambe i ntirho wa Xikwembu xa munhu.
- Xifaniso xa Xikwembu · eka swivumbiwa hinkwaswo, i vanhu ntsena lava vumbiweke ku fana na Xikwembu — ku xi tiva ni ku hlayisa misava.
- Ku wisa · ku wisa ka siku ra vunkombo ku kombisa leswaku hinkwaswo swi hetisekile ni ku rhula (shalom): “a swi ri swinene.”
- Edeni · misava emahlweni ka loko yi onhakile, laha Xikwembu ni vanhu va fambaka swin'we.
Ku Wa
🧵Swi kombetela eka Yesu
Xitshembiso xo sungula xa evhangeli, lexi nyikiweke endzhaku ka Ku Wa: “mutukulu wa wansati” u ta faya nhloko ya nyoka — kutani loyi i Yesu (Genesa 3:15; Varhoma 16:20; Vagalatiya 4:4).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Hi nkarhi lowu vanhu va dyoheke ha wona, Xikwembu xi tshembisile ku ponisa kona kwalaho.
“Ku hlongoriwa ni ku nyikiwa rifu hikwalaho ka ku dya mihandzu yin'we ntsena — xana Xikwembu a xi tiki ngopfu?”
Ku rhumeriwa ehandle ka Edeni a ku ri ku avanyisa ni tintswalo swin'we. Ku dya eka murhi wa vutomi ni ku hanya hilaha ku nga heriki eka xiyimo lexo onhaka, lexi tsemiweke eka Xikwembu, a ku ta va ku khotsiwa eku xanisekeni hilaha ku nga heriki (Genesa 3:22). Ku pfumelela rifu ku pfule ndlela yo tlhelela, naswona kwalaho Xikwembu xi tshembise Muponisi (Genesa 3:15). Rirhandzu a ri ri kona ekuavanyiseni.
▸ Hlaya swo tala
Hikwalaho ka ku nga yingisi loku ku lavaka ku “fana na Xikwembu,” xidyoho xi nghenile emisaveni. Mbuyelo a hi ku tshova nawu ntsena, kambe i ku tshoveka ka vuxaka.
- Vuxaka lebyi tshovekeke · na Xikwembu (ku tumbela), exikarhi ka vanhu (ku hehlana), ni ntumbuluko (mitwa ni ku tika ka ntirho).
- Rifu · xilemukiso lexi nge “u ta fa hakunene” xi hundzuka ntiyiso.
- Genesa 3:15 · kambe exikarhi ka ku avanyisa, xitshembiso xa ku ponisiwa xi rhanga. Vativi va xi vula protoevangelium (evhangeli yo sungula).
Vakokwana
🧵Swi kombetela eka Yesu
Xitshembiso xa leswaku “vanhu hinkwavo va ta katekisiwa” xi hetisekile eka Yesu, mutukulu wa Abrahama (Vagalatiya 3:16).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Xikwembu xi rhangile xi ya eka wanuna la nga fanelangiki, xi n'wi vitana hi vito, xi n'wi endla xihlovo xa minkateko.
“Abrahama u hlawuriwile hikuva a a ri ni ku pfumela lokukulu — xana vanhu hinkwavo va le Bibeleni a hi maqhawe ya mahanyelo lamanene?”
Abrahama u hembile a tlhela a kanakana; Yakobo a a ri muxisi. Xikwembu a xi vitananga vanhu lava “faneleke” kambe lava nga ni swihoxo, hi tintswalo. Xivangelo a hi ku lulama ka vona kambe i rirhandzu ro tshembeka ra Xikwembu (Deteronoma 7:7-8).
▸ Hlaya swo tala
Xikwembu xi sungula ku lulamisa xiphiqo xa vanhu hinkwavo hi ku vitana wanuna un'we, Abrahama. Mbilu ya kona i ntwanano (xitshembiso) — tiko lerikulu, tiko, ni “nkateko eka vanhu hinkwavo.”
- Ku pfumela · Abrahama u pfumerile xitshembiso lexi nga vonekiki, kutani swi hlayeriwile eka yena tanihi ku lulama (Genesa 15:6).
- Isaka na Yakobo · xitshembiso xi hundzela emahlweni; Yakobo (Israele) u veleka tinyimba ta khume mbirhi.
- Yosefa · u xavisiwile hi vamakwavo kambe a tlakusiwa — “Xikwembu xi hundzuluxile makungu lawa leswaku ma tisa leswinene” (Genesa 50:20).
Eksoda ni Mananga
🧵Swi kombetela eka Yesu
Paseka — laha ngati ya xinyimpfana yi hlongoleke rifu — yi kombetela eka Yesu, “xinyimpfana xa hina xa Paseka,” lexi nga vambiwa hikwalaho ka hina (I Vakorinto 5:7).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Xi twile ku konya ka vanhu lava nga mahlonga kutani xi xikela hi xoxe ku va ponisa.
“Xana Nawu (Milawu) a hi xikambelwana lexi u faneleke ku xi hlula leswaku u ponisiwa?”
Xikwembu xi va ponisile emahlweni ka loko xi va nyika Nawu. Hambi ku ri Milawu ya Khume yi sungula hi ku phofula ka ku ponisa: “Hi mina HOSI Xikwembu xa wena, lexi xi ku humeseke etikweni ra Egipta” (Eksoda 20:2). Nawu a hi “wu hlayise leswaku u ponisiwa,” kambe i nkongomiso wa rirhandzu wa ndlela leyi vanhu lava nga ponisiwa va faneleke ku hanya ha yona (Deteronoma 7:7-9). Tintswalo ti rhanga minkarhi hinkwayo; ku yingisa i nhlamulo.
▸ Hlaya swo tala
Ku ponisa lokukulu ngopfu eTestamenteni ya Khale. Israele leyi a yi ri mahlonga yi ntshunxiwa hi matimba ya Xikwembu kutani yi endliwa vanhu va xona.
- Paseka · yindlu leyi funghiweke hi ngati ya xinyimpfana yi hundzeriwa hi rifu — xikombiso xa magandzelo hinkwawo lama landzelaka.
- Lwandle ro Tshwuka · ku ponisiwa laha ndlela yi nga heriki kona; “ku tsemakanya” ku va xikombiso xa ku sungula loku kutswa.
- Ntwanano wa Sinayi · hi Milawu va dyondza ndlela yo hanya tanihi vanhu va Xikwembu.
- Ntsonga · ndhawu yo kwetsima leyi fambaka laha Xikwembu xi tshamaka exikarhi ka vanhu va xona — xikombiso xa “Emanuele.”
- Malembe ya 40 · ku nga yingisi ku endla leswaku xitukulwana xi tsendzeleka, kambe Xikwembu xi tshama xi ri kusuhi hi mana ni phlari ra refu ni ndzilo.
Ku Hlula ni Vaavanyisi
🧵Swi kombetela eka Yesu
Eka nyimba ya Rhuti ku huma Davhida, naswona eka nyimba ya Davhida ku huma Yesu (Matewu 1). Hambi ku ri ni mpfilumpfilu, nyimba ya Mesiya yi ya emahlweni.
💛Rirhandzu leri nga heriki
Hambi va xi xenga hi ku phindzaphindza, nkarhi wun'wana ni wun'wana loko va huwelela xi rhuma muponisi a tlhela a va pfuxa.
“Ku hlula Kanana a ku ri ku dlaya loku nga ni tihanyi — kutani Xikwembu xa Testamente ya Khale i xa tihanyi hakunene.”
Leyi i mhaka yo tika leyi nga taluleteki hi rito rin'we. Kambe Bibele a yi yi kombisi tani hi nsindziso wo hava kambe i ku avanyisa endzhaku ka malembe-dzana ya ku va ni lehisa ka mbilu eka vubihi lebyikulu (ku katsa ku gandzela vana) (Genesa 15:16; Deteronoma 9:4-5; Levhitika 18:24-25). Xikwembu xa nonoka hambi ku ri ku avanyisa, naswona xi amukela hi ntsako lava va hundzukelaka eka xona — hambi ku ri vanhu va matiko van'wana tani hi Rahava na Rhuti (Yoxuwa 6:25; Rhuti 4:13-17).
▸ Hlaya swo tala
Ehansi ka Yoxuwa va nghena etikweni leri tshembisiweke, kambe endzhaku ka ku aka va hatla va rivala Xikwembu. Buku ya Vaavanyisi i xikombiso lexi tlhelelaka.
- Xirhendzevutani xo wela ehansi · xidyoho → ku xanisiwa → ku huwelela → muavanyisi wa ponisa → xidyoho nakambe. Swi ya swi biha.
- Vaavanyisi · Gidiyoni, Samsoni, Debora — vaponisi va nkarhinyana, va matimba kambe va ri ni swihoxo swo tala.
- Rhuti · ntsheketo wo voninga wa ku tshembeka enkarhini wa munyama; wansati wa munhu wa matiko un'wana u nghena enyimbeni ya Davhida (ni ya Yesu).
Mfumo lowu Hlanganeke
🧵Swi kombetela eka Yesu
“Xiluvelo lexi nga heriki” xi hetisekile eka Yesu, n'wana wa Davhida — hi yona mhaka leyi a vuriwaka “N'wana wa Davhida” (Luka 1:32-33; Matewu 1:1).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Xi nga lahlanga hambi ku ri Davhida la weke, naswona ha yena xi tshembisile hosi leyi nga heriki.
“Davhida a a ri qhawe leri nga riki na xihoxo — hi yona mhaka leyi a vuriwaka ‘wanuna la fambisanaka ni mbilu ya Xikwembu.’”
Davhida u endlile vuoswi ni ku dlaya. “Wanuna la fambisanaka ni mbilu ya Xikwembu” a swi vuli leswaku a a hetisekile, kambe i loyi a nga tumbetangiki xidyoho xa yena — loyi a hundzukeke hi mbilu hinkwayo a tlhela a vuyela eka Xikwembu (Pisalema 51). Rirhandzu ra Xikwembu a ri lahli hambi ku ri lava waka hi ku tika.
▸ Hlaya swo tala
Ntlhoveni wa Israele, lowu fumiweke hi tihosi tinharhu.
- Sawulo · hosi leyi vanhu va yi lavaka; ku sungula lokunene loku onhakeke hi ku nga yingisi.
- Davhida · “wanuna la fambisanaka ni mbilu ya Xikwembu.” U hlula Goliyadi kutani a endla Yerusalema ntsindza. U endla xidyoho lexikulu (Batsheba) kambe a hundzuka hi mbilu hinkwayo (Pisalema 51).
- Ntwanano wa Davhida (II Samiele 7) · Xikwembu xi tshembisa ku tiyisa nyimba ya Davhida hilaha ku nga heriki — rimitsu ra nkoka ra ku tshemba Mesiya.
- Solomoni · entlhoveni wa vutlharhi ni rifuwo u aka tempele, kambe ekuheteleleni ka vutomi byakwe a hundzukela eka swikwembu swa hava.
Mfumo lowu Avaneke
🧵Swi kombetela eka Yesu
Enkarhini lowu vaprofeta va profeta hi vukheta lebyikulu ku ta ka Mesiya (Esaya 9:6; Esaya 53).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Eka vanhu lava xi fularheleke, xi tshamile xi rhuma vaprofeta, xi kombela xi ku, “Vuyani, ndza mi kombela.”
“Vaprofeta i vavhumbhi lava profetaka vumundzuku / Xikwembu xa Testamente ya Khale i xa vukari ntsena.”
Mbilu ya muprofeta a hi ku “profeta vumundzuku” kambe i xikombelo xa Xikwembu xo vaviseka: “Tlhelelani, ndza mi kombela.” Hambi ku ri swilemukiso swa ku avanyisa a swi kongomi ku lovisa kambe ku hundzula vanhu ni ku va ponisa — “A ndzi tsakeli rifu ra mudyohi, kambe ndzi lava leswaku a hundzuka” (Ezekiele 33:11).
▸ Hlaya swo tala
Emasikwini ya n'wana wa Solomoni tiko ri avana: mfumo wa n'walungwu wa Israele (tinyimba ta 10, ntsindza Samariya) ni mfumo wa dzonga wa Yuda (tinyimba timbirhi, ntsindza Yerusalema).
- Israele (n'walungwu) · hosi yin'wana ni yin'wana yi gandzela swikwembu swa hava; ri wela eka Asiriya hi 722 BC.
- Yuda (dzonga) · nyimba ya Davhida yi ya emahlweni, ni tihosi letinene ti nga ri tingani tani hi Hezekiya na Yosiya, kambe hi ku angarhela ri wela ehansi.
- Vaprofeta · Eliya, Amosi, Esaya, Yeremiya va huwelela va ku “tlhelelani!” Ku profeta hi Mesiya ku fika entlhoveni laha (“nandza la xanisekaka” wa Esaya 53).
Vukhumbi
🧵Swi kombetela eka Yesu
Eku heleleni ka ku helelwa hi ntshembo, Yeremiya u tshembisa “ntwanano lowuntshwa” (Yeremiya 31:31) — ntwanano lowu Yesu a wu funghaka eXilalelweni xo Hetelela.
💛Rirhandzu leri nga heriki
Xi xikele na vona hambi ku ri etikweni ra munyama swinene ra vukhumbi, kutani xi tshembisa ku pfuxetiwa.
“Vukhumbi byi kombisa leswaku Xikwembu xi tshikile Israele hi xitalo.”
Vukhumbi a byi ri ku tshikiwa kambe a byi ri ku layiwa ni ku tengisiwa ka n'wana la rhandzekaka (Vaheveru 12:6). Xikwembu a xi sukanga; a xi ri na Daniele exikarhi ka vukhumbi naswona xi tshembisile: “Makungu ya kona i ya ku mi katekisa, ku nga ri ku mi vangela makhombo; ndzi mi tshembisa leswaku ma ha ta vona minkarhi leyi taka” (Yeremiya 29:11).
▸ Hlaya swo tala
Swilemukiso swi hetiseka. Tempele ya hisa kutani vanhu va yisiwa eBabilona — va lahlekeriwa hi tiko, hosi, ni tempele: ndhawu ya le hansi swinene.
- Ku wa kambirhi · Israele (Asiriya, 722 BC) na Yuda (Babilona, 586 BC).
- Daniele · xikombiso xa ku pfumela hambi ku ri exikhotsweni xa vahedeni (etlhelweni ra tinghala); u vona swivono swa “mfumo lowu nga heriki” lowu taka.
- Ndzilakana wa ntshembo · xivono xa Ezekiele xa marhambu yo oma lama hanyaka (Ezekiele 37) ni “ntwanano lowuntshwa” wa Yeremiya swi kombetela vumundzuku emunyameni.
Ku Tlhela
🧵Swi kombetela eka Yesu
Malakiya, buku yo hetelela ya Testamente ya Khale, yi gimeta hi ku profeta murhumiwa la nga ta lunghisela ndlela ya Mesiya: “Ndzi rhuma murhumiwa wa mina” (Malakiya 3:1).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Hambi ku ri eka vanhu lava nga hluleka hi ku phindzaphindza, xi nga tlheriselangi xitshembiso xa xona.
▸ Hlaya swo tala
Hi xileriso xa hosi ya Peresiya, Korexe (538 BC), ku tlhela ku sungula. Hi mintlawa minharhu va tlhela va aka leswi nga onhaka.
- Zerubabele · u aka tempele (yi hetisekile hi 516 BC).
- Ezra · u dyondzisa Rito nakambe kutani a pfuxeta ku pfumela.
- Nehemiya · u aka marhangu ya Yerusalema hi masiku ya 52.
- Estere · u ponisa Vayuda ePeresiya eka ku heriwa — “hambi ku ri nkarhi wo tano.”
- Ku ha navela · tempele yi ku yimile, kambe a ku na hosi yo fana na Davhida. Vanhu va rindzela Mesiya.
Malembe yo Miyela
🧵Swi kombetela eka Yesu
“Ku lunghisela ndhawu” hinkwako ku a ku ri ntirho wa Xikwembu leswaku Yesu a ta a tikomba “loko nkarhi wu fikile.”
💛Rirhandzu leri nga heriki
Hambi ku ri hi malembe ya 400 yo miyela, handle ko vonaka, a xi ri karhi xi lunghisela ndlela ya ku ponisa.
“Hi malembe ya 400 handle ka rito, Xikwembu xi sukile kumbe xi wisa.”
Ku miyela a hi ku nga vi kona. Xi nga vulavulanga ntsena, kasi hi nkarhi wolowo hinkwawo xi ri karhi xi fambisa mimfumo, tindzimi, ni tindlela ku lunghisela ndhawu ya ku ponisa. Enkarhini lowu miyeleke ngopfu, Xikwembu a xi ri karhi xi tirha swinene, hi rirhandzu (Vagalatiya 4:4).
▸ Hlaya swo tala
Ku suka eka Malakiya ku ya eTestamenteni Leyintshwa, ku hundza kwalomu ka malembe ya 400 handle ka Matsalwa lamantshwa. Kambe endzhaku ka matimu Xikwembu a xi ri karhi xi lunghisela ndlela ya evhangeli.
- Mimfumo yi cinca · Peresiya → Greki (Alesandara, 333 BC) → Vaptolemy na Vaseleuku → ku pfukela ka Vamakabe (167 BC) → Roma (63 BC).
- Xigriki · ku hlula ka Alesandara ku endla leswaku Xigriki xi va ririmi ro angarhela; Testamente ya Khale yi hundzuluxeriwile eXigrikini (Septuagint), ku lunghisela ndlela ya ku hangalaka ka evhangeli hi rivilo.
- Tindlela ni ku rhula ka Roma · tindlela leti akiweke kahle ni “Pax Romana” swi va tindlela ta vurhumiwa.
- Tisinagoga ni mintlawa · ku dyondzisa ka sinagoga ku tiya; ku humelela Vafarisi na Vasaduki; naswona ku navela Mesiya ku wupfa.
Yesu wa Ta
🧵Swi kombetela eka Yesu
Mutukulu wa wansati (xivono 2), nkateko wa Abrahama (3), xinyimpfana xa Paseka (4), hosi leyi nga heriki ya Davhida (6), ntwanano lowuntshwa (8) — hinkwaswo swi hetisekile eka munhu un'we, Yesu: Muprofeta, Muprista, ni Hosi ya hina ya ntiyiso.
💛Rirhandzu leri nga heriki
Loko ha ha ri vadyohi, xi rhumile N'wana wa xona ku ta nyiketa vutomi bya yena.
“Yesu a a ri mudyondzisi un'we wa mahanyelo lamanene / xihambano a xi ri ku hluriwa ka khombo.”
Yesu u tivulile leswaku i Xikwembu hi yexe (Yohane 8:58), naswona xihambano a hi mhaka leyi humeleleke ntsena kumbe ku hluriwa kambe i rirhandzu leri kunguhatiweke. A nga kokiwanga hi matimba; u nyiketile vutomi bya yena (Yohane 10:18). “A ku na munhu la nga ni rirhandzu leri tlulaka ra loyi a nyiketaka vutomi bya yena hikwalaho ka vanakulobye” (Yohane 15:13).
▸ Hlaya swo tala
Ku miyela ku tshoveka; La tshembisiweke wa fika. Tievhangeli ta mune ti nyikela vumbhoni hi vutomi, rifu, ni ku pfuka ka Yesu hi swiyenge swa mune.
- Ku va munhu · Xikwembu xi va munhu (Emanuele, “Xikwembu na hina”), endhawini yo titsongahata ya Betlehema.
- Vutirheli · u dyondzisa mfumo wa Xikwembu, a hanyisa lava vabyaka, a vitana vadyohi. “Loyi a ndzi voneke, ú vone Tatana.”
- Xihambano · u hakela ntsengo wa xidyoho ni rifu leri tisiweke hi Ku Wa (xivono 2). Xinyimpfana xa ntiyiso xa Paseka.
- Ku pfuka · loko a pfuka hi siku ra vunharhu, u tshova matimba ya xidyoho, rifu, na Sathana — naswona exihambanweni u ‘hetile matimba ya mimoya ya vundhuna ni ya vufumi … hi ku yi hlulela makumu’ (Vakolosa 2:15).
Hikwalaho Yesu i Muprofeta wa hina wa ntiyiso (la kombaka ndlela ya ku ya eka Xikwembu), Muprista wa ntiyiso (la rihelaka xidyoho hi miri wa yena), ni Hosi ya ntiyiso (la hluleke xidyoho, rifu, na Sathana, a fuma hilaha ku nga heriki).
Kereke yi Sungula
🧵Swi kombetela eka Yesu
Ntsheketo lowu wa ha ya emahlweni. Bibele yi gimeta hi ku tshembisa leswaku Yesu u ta tlhela a ta a endla swilo hinkwaswo swi va switshwa (Nhlavutelo 21).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Rirhandzu leri hi ri amukeleke, sweswi xi ri rhuma ku ya khuluka emisaveni hinkwayo.
“Kereke i ntlawa wa vanhu lava hetisekeke, kumbe i xiako ntsena.”
Kereke a hi vandlha ra “vakwetsimi lava hetisekeke” kambe i ra vadyohi lava rivaleriweke. Hambi ku ri muapostola Pawulo u tivitanile “lowo rhanga hi ku biha” exikarhi ka vadyohi (I Timotiya 1:15). Kereke yo sungula na yona yi kanetanile ni ku khungula (Mintirho 6:1; I Vakorinto 1:11). A hi ndhawu yo tibuma, kambe i vanhu lava hundziselaka rirhandzu leri va ri amukeleke (Yohane 13:34-35).
▸ Hlaya swo tala
Endzhaku ka loko Yesu a tlhandlukela etilweni, Moya lowu tshembisiweke wu ta hi Pentekosta kutani kereke yi velekiwa. Evhangeli yi hangalaka swinene.
- Pentekosta · Moya wu hundzula vadyondzisiwa lava chavaka va va timbhoni ta vunbhu.
- Petro · u chumayela evhangeli eka Vayuda eYerusalema.
- Pawulo · u suka eka muxanisi a va muapostola, a sima tikereke ematikweni ya vamatiko kutani a tsala mapapila.
- Ku ya fika emakun'wini ya misava · Yerusalema → Yudiya → Samariya → Roma. Xitshembiso xa “vanhu hinkwavo” lexi nyikiweke Abrahama xi hetiseka.
- Na hina · ntsheketo a wu heli; wu ya emahlweni ku ya eka ku vuya ka Yesu ni tilo lerintshwa ni misava leyintshwa.
Ku Pfuxetiwa
🧵Swi kombetela eka Yesu
Edeni wa ku tumbuluxa ko sungula wu pfuxetiwa ekuheteleleni tani hi “Yerusalema Lerintshwa.” Xikwembu xi tshama ni vanhu va xona hilaha ku nga heriki — ku tala ka Emanuele (Nhlavutelo 21:3; Matewu 1:23).
💛Rirhandzu leri nga heriki
Ekuheteleleni xi ta sula mihloti hinkwayo, xi pfuxeta swilo hinkwaswo hi rirhandzu.
▸ Hlaya swo tala
Bibele a yi heli hi nkarhi wa kereke. Buku ya yona yo hetelela, Nhlavutelo, yi kombisa Yesu a ri karhi a vuya ku ta hetisa swilo hinkwaswo.
- Ku vuya ka vumbirhi · hosi leyi tshembisiweke yi vuya hi ku kwetsima.
- Ku hlula ko hetelela · Sathana ni rifu swi hluriwa hilaha ku nga heriki, kutani Kriste a fuma tani hi Hosi ya tihosi (I Vakorinto 15:25-26; Nhlavutelo 20:10).
- Ku avanyisa ni ku pfuka · ku biha hinkwako ku lulamisiwa, kutani lava feke va pfuxiwa.
- Tilo lerintshwa ni misava leyintshwa · xidyoho, rifu, mihloti, ni ku vaviseka swi nyamalala hilaha ku nga heriki (Nhlavutelo 21:4).
- Edeni lowu pfuxetiweke · eka “Yerusalema Lerintshwa” lowu antswaka eka ku sungula, Xikwembu xi tshama ni vanhu va xona hilaha ku nga heriki — vumundzuku lebyi Bibele hinkwayo yi byi kongomeke.
Hikwalaho sweswi i nkarhi wa “ku hetisekile, kambe a swi se hetiseka hinkwaswo”: eka Yesu ku ponisiwa ku hetisekile, kambe ku hela ka kona ku ha rindzeriwa.