한눈에 보는 성경 이야기
لینک کۆپی بی 📋
له دروسکردنەو تا کڵیسا

کتاو پیرۆز،
وەناو یەی تومار

وەناو یەی تومار، چیرۆکه گەورەگەێ کتاو پیرۆز پەێا که — و بزان ئەڕا چی عیسا هات.

بچوره خوارەو
یەی جمڵه که گشتی پێکەو گرێ دەێد

وەناو کۆتایی، کتاو پیرۆز یەی چیرۆک تەنیاس

قەوڵچاوەڕوانیتەمامبوین

خودا قەوڵ دەێد (پەیمان)، خەڵک ماوەێگ زۆر چاوەڕوانی کەن، و وەناو کۆتایی گشتی وەناو عیسا تەمام و کەماڵ بود. ئەو 13 سەحنه خوارەوه وەناو ئی ڕێ دوای که — وەناو هەر کارتێگ «زیاتر بوینه» دەسبنه تا چیرۆکه قویلتر بوینی.

🌍
1پەیمان کۆن · سەرەتاله سەرەتادا

دروسکردن

خودا جهانێگ دروس کرد که «زۆر خاس» بی.
کەسایەتیەل

خودا؛ ئادەم و حەوا

ڕووداویل گرنگ

شەش رۆژ دروسکردن، ئنسان وەپێ وێنەێ خودا، حەسانەو شەممه

له سەرەتادا خودا ئاسمان و زەوی دروس کرد.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

جهان له ڕێ «کەلیمه»و دروس کریا. ئنجیل یوحەنا جاڕ دەێد که ئی کەلیمه خود عیساس (یوحەنا 1:1-3).

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

چیرۆکه وه داوەری دەسپێ نیەکێد، بەڵکەم وه دروسکردنێگ که له مابەت رشیاس.

تێگەیشتن هەڵه

«ئەڕا چی خودا ئنسانێگ دروس کرد که تویەنست گونا بکێد؟ ئایا باشتر نەوی هیچ دروسمان نەکێد؟»

وەناو ڕاسی

خودا جهان و ئنسان دروس کرد نه له بەر کەموکوڕیێگ، بەڵکەم له بەر مابەتێگ ڕشیا. دروسکردن ئنسان وەک کەسێگ که وەگەرد خودا پەیوەندی دێرێ خوەێ مابەتە. و تەنانەت هاتن گونا دەرئەو پلان نجات خودا نەمەن (ئەفسوسیێل 1:4-5). یەکم سەحنەێ کتاو پیرۆز داوەری نیه، بەڵکەم مابەته.

زیاتر بوینه

کتاو پیرۆز وه بەڵگەێگ فەلسەفی دەسپێ نیەکێد، بەڵکەم وه جاڕێگ: «له سەرەتادا، خودا…» جهان بەخت نیه، بەڵکەم کار خودایێگ کەسایەتیه.

  • وێنەێ خودا · له ناو گشت دروسکریایل، تەنیا ئنسان دروس کریا تا وەک خودا بود — تا ئەیو بناسێد و چاودێری جهان بکێد.
  • حەسانەو · حەسانەو رۆژ حەفتەم نیشان دەێد که گشتی تەمام و وەناو ئاشتی بی (شالۆم): «خاس بی».
  • عەدەن · جهان پێش ئەوەێ بشکنێد، شوینێگ که خودا و ئنسان پێکەو مەچن.
🍎
2پەیمان کۆن · کێشه دەسپێ کێدله سەرەتادا

کەفتن

گونا هاته ناو و پەیوەندی مابەت ئنسان و خودا بڕیا.
کەسایەتیەل

ئادەم و حەوا؛ مار (شەیتان)

ڕووداویل گرنگ

خواردن میوەێ قەدەغەکریا، دەرکردن له عەدەن، هاتن مەرگ و ماندوویی

خودا دژمنایەتی مەنێد مابەت مار و ژن، و نەوەێ ژن سەر مار مەشکنێد.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

یەکم قەوڵ خەوەر خوەش، که ڕاس دیای کەفتن دریا: «نەوەێ ژن» سەر مار مەشکنێد — و ئیه عیساس (رومیەگان 16:20؛ نامه وە غەلاتییل 4:4).

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

هەر ئەو ساتەێ که ئنسانیل گونا کردن، خودا هەر ئۆچا قەوڵ نجات دا.

تێگەیشتن هەڵه

«وەهۆ خواردن تەنیا یەی میوه دەرکریا و تەنانەت مەرگ وەرگرت — ئایا خودا زۆر سەخت نیه؟»

وەناو ڕاسی

دەرکردن له عەدەن هەردکیان داوەری و رەحم بی. ئەگەر له دار زنەیی بخوارێد و هەتاهەتا وەناو ئەو حاڵه شکیا و له خودا جیابیەوه زنەیی بکێد، هەتاهەتا وەناو ئازیەت بنیشتیا. رێگەدان وه مەرگ ڕێ گەردانەوی واز کرد، و هەر ئۆچا خودا قەوڵ نجاتدەرێگ دا. مابەت هەر وەناو داوەری بی.

زیاتر بوینه

له ڕێ نافەرمانی ئەوەێ مەێلێ «وەک خودا بود»، گونا تێده ناو جهان. دەرئەنجامەگه تەنیا شکاندن یاسایێگ نیه، بەڵکەم شکاندن پەیوەندیه.

  • پەیوەندیل شکیا · وەگەرد خودا (حەشاربوین)، وەگەرد یەک (تاوانبارکردن)، وەگەرد سروشت (دڕک و ماندوویی).
  • مەرگ · ئاگاداری «وەدڵنیایی مەمری» وەڕاسی تێد.
  • وەلێ وەناو ناوەڕاس داوەری، قەوڵ نجات سەرەتا تێد. زانایل پێی وەن «پرۆتۆ-ئنجیل» (یەکم خەوەر خوەش).
3پەیمان کۆن · قەوڵنزیک 2000 پ.ز.

باوگانی پیرۆز

خودا قەوڵ وه ئیبراهیم دەێد: «بیده کەناڵ بەرەکەت.»
کەسایەتیەل

ئیبراهیم · ئیسحاق · یاقوب · یوسف

ڕووداویل گرنگ

پەیمان ئیبراهیمی، قوربانیدان ئیسحاق، دوازده کوڕ یاقوب، بەرزبوین یوسف وەناو میسر

خودا قەوڵ دەێد که ئیبراهیم بکێد وه گەلێگ گەوره، و وەناوی گشت خانەوادیل زەوی بەرەکەتدار بون.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

قەوڵ ئەوەێ که «گشت گەلیل بەرەکەتدار بون» وەناو عیسا تەمام بود، نەوەێ ئیبراهیم (نامه وە غەلاتییل 3:16).

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

خودا سەرەتا چی وه لای ئادمێگ نەشایستەو، وەناوی بانگ کرد و کردیە وه کەناڵ بەرەکەت.

تێگەیشتن هەڵه

«ئیبراهیم هەڵبژێردریا وەهۆ ئەوەێ ئیمانێگ گەوره دێرێ — ئایا گشت کەسایەتیل کتاو پیرۆز پاڵەوان ئەخلاقی نیینه؟»

وەناو ڕاسی

ئیبراهیمیش دروو وەت و گومانی کرد، و یاقوب فێڵبازێگ بی. خودا «شایستەیل» بانگ نەکرد، بەڵکەم وه فیز ئادمیل کەموکوڕداری بانگ کرد. هۆکار هەڵبژاردن خاسیان نەوی، بەڵکەم مابەت دڵسۆزانەێ خودا بی.

زیاتر بوینه

خودا دەسپێ کێد وه چارەسەرکردن کێشەێ گشت ئنسانیەت وه بانگکردن یەی ئادم، ئیبراهیم. دڵەگەێ پەیمان (قەوڵ)ـه — گەلێگ گەوره، خاکێگ، و «بەرەکەت ئەڕا گشت گەلیل».

  • ئیمان · ئیبراهیم ئیمان وه قەوڵێگ نەدیا هاورد، و وەک سالحی ئەڕاێ حساو کریا.
  • ئیسحاق و یاقوب · قەوڵەگه مەچوه پێشەو؛ یاقوب (ئیسرائیل) باوگ دوازده تیرەس.
  • یوسف · وه دەس برایلێ فرۆشریا وەلێ بەرز بیەو — خودا وەخاسی گەردانی.
🔥
4پەیمان کۆن · نجاتنزیک 1446 پ.ز.

دەرچوین و چۆڵستان

خودا گەلێگ کۆیله نجات دا و کردیە وه گەل خوەێ.
کەسایەتیەل

موسا، هارون، فیرعەون

ڕووداویل گرنگ

ده بەڵا، پەسخه، پەڕین له دەریاێ سوور، ده فەرمان وەناو سینا، چادر پەرستن، 40 ساڵ وەناو چۆڵستان

خودا قەوڵ دەێد که ئەوان بکێد وه گەل خوەێ و بود وه خودای ئەوان.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

پەسخه — که خوین بەرخێگ مەرگی لادا — ئاماژه ئەڕا عیساس، «بەرخ پەسخەێ ئیمه»، که له جیات ئیمه له بان سەلیب کریا (یەکم قورنتییل 5:7).

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

ناڵەێ گەلێگ کۆیلەێ شنەفت و خوەێ هاته خوار تا نجاتیان بێەد.

تێگەیشتن هەڵه

«ئایا شەریعەت (فەرمانیل) ئەزموینێگ یا مەرجێگ نیه که دەوی ئەڕا نجات تێیپەڕێنی؟»

وەناو ڕاسی

خودا ئەوان نجات دا پێش دان شەریعەت. تەنانەت ده فەرمانەگه وه جاڕ نجات دەسپێ کەن: «من خوداوەند، خودای تونه‌م، که له میسر دەرم هاوردی.» شەریعەت «بایجێی بێەری تا نجات بەێبی» نیه، بەڵکەم ڕینماییێگ مابەتدارانەس ئەرا ئەوەێ گەلێگ که هاتا نجات دریانه چجوره زنەیی بکەن. فیز هەمیشه سەرەتاس؛ فەرمانبەرداری وەڵامه.

زیاتر بوینه

گەورەترین نجات پەیمان کۆن. ئیسرائیل که جارێگ کۆیله بی، وه هێز خودا ئازاد بود و وەک گەل خوەێ شکڵ مەگرێد.

  • پەسخه · ئەو ماڵەێ که وه خوین بەرخ نیشانه کریا، مەرگ لێ مەپەڕێد — نموینەێ گشت قوربانیل دیتر.
  • دەریاێ سوور · نجات ئۆچا که ڕێ کۆتایی تێد؛ «پەڕین» بود وه هێماێ دەسپێکێگ نوو.
  • پەیمان سینا · له ڕێ فەرمانیلەو فێر بون چجوره وەک گەل خودا زنەیی بکەن.
  • چادر پەرستن · پەرستگایێگ گەردینده که خودا وەناو ناو گەلێ نیشتەجێ بود — وەرتام «ئیمانوێل».
  • 40 ساڵ · نافەرمانی یەی نەوه وەناو چۆڵستان وەلاوگەردان مەنێد، وەلێ خودا وه مەن و ستوین هەور و ئاگرەو لێیان نزیک مەنێد.
🗡️
5پەیمان کۆن · نیشتەجێبویننزیک 1400–1050 پ.ز.

داگیرکردن و داوەریل

خاکەگەێان وەدەس هاورد، وەلێ بێ پادشا هەرکەس ئەوەێ کرد که مەێلێ.
کەسایەتیەل

یەشوع؛ داوەریل وەک گدعۆن و شەمشون؛ ڕووت

ڕووداویل گرنگ

ڕووخان ئەریحا، نیشتەجێبوین وەناو کەنعان، سووڕ دووبارەێ گونا–داوەری–نجات

وەناو ئەو رۆژیله هویچ پادشایێگ وەناو ئیسرائیل نەوی؛ هەرکەس ئەوەێ کرد که وەناو چەو خوەێ ڕاس بی.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

له نەوەێ ڕووتەو داود تێد، و له نەوەێ داودەو عیسا تێد (ئنجیل مەتا 1). تەنانەت وەناو ئاژاوەیش، رەچەڵەک مەسیح بەردەوامه.

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

هەر چەن جاران خیانەتیان لێ کریا، وەلێ هەر جارێگ هاوار کردن نجاتدەرێگ نارد و بەرزی کردنەو.

تێگەیشتن هەڵه

«داگیرکردن کەنعان کوشتارێگ بێبەزەیی بی — جا خودای پەیمان کۆن وەڕاسی دڵڕەقه.»

وەناو ڕاسی

ئیه بابەتێگ سەخته که وه یەی جمڵه حەل نیەبود و وریایی مەێلێ. وەلێ کتاو پیرۆز ئیه نه وەک توندوتیژی بێسەروبن نیشان دەێد، بەڵکەم وەک داوەری دیای سەدەیل ئارامی له وەر خراپی توند (وەسەرجەم قوربانیدان مناڵیل). خودا تەنانەت وەناو داوەری خێراش نیه، و وەخوەشحاڵی ئەوانەێ که وەلایێ گەردینه قەبووڵ کرد — تەنانەت بیانیل وەک ڕاحاب و ڕووت.

زیاتر بوینه

له ژێر یەشوع چوینه ناو خاک قەوڵ دریا، وەلێ دیای نیشتەجێبوین زوو خودا له بیر کەن. داوەریل هەمان نموینەس که دووباره بودەو.

  • سووڕ بەرەو خوار · گونا ← چەوساندن ← هاوار ← داوەرێگ نجات دەێد ← دیسان گونا. تەنیا خراوتر بود.
  • داوەریل · گدعۆن، شەمشون، دەبۆرا — نجاتدەری کاتی، پاڵەوان وەلێ پڕ له کەموکوڕی.
  • ڕووت · چیرۆکێگ ڕووناک له دڵسۆزی وەناو زەمانێگ تیەریک؛ ژنێگ بیانی تێده ناو رەچەڵەک داود (و عیسا).
👑
6پەیمان کۆن · سەردەم زێڕیننزیک 1050–930 پ.ز.

پادشایی یەکگرتیه

خودا قەوڵ وه داود دەێد: «تەخت تونه هەتاهەتا مەنێد.»
کەسایەتیەل

شاول · داود · سلێمان

ڕووداویل گرنگ

یەکم پادشا شاول، داود و گۆلیات، پەیمان داودی، سلێمان پەرستگاگه دروس کێد

خودا قەوڵ وه داود دەێد که ماڵ و پادشایی ئەیو هەتاهەتا بمەنێد، و تەخت ئەیو هەتاهەتا جێگیر بود.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

«تەخت هەتاهەتایی» وەناو عیسا تەمام بود، کوڕ داود — ئەڕا ئیه پێی وەن «کوڕ داود» (لوقا 1:32-33؛ ئنجیل مەتا 1:1).

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

تەنانەت داودێ که کەفتی نەنیا، و وەناوی قەوڵ پادشاێگ هەتاهەتا دا.

تێگەیشتن هەڵه

«داود پاڵەوانێگ بێعەیب بی — ئەڕا ئیه پێی وەتن «ئادمێگ وەپێ دڵ خودا».»

وەناو ڕاسی

داود زناێ کرد و تەنانەت کوشتنیش کرد. «ئادمێگ وەپێ دڵ خودا» واتاێ بێعەیب نیه، بەڵکەم ئەوەێ که گونا خوەێ حەشار نەدا — که وه قویلی توبه کرد و هەمیشه گەردا وه لای خودا. مابەت خودا تەنانەت ئەوانەێ که وەسەختی کەفن وەرنیەگرێدەو.

زیاتر بوینه

لووتکەێ ئیسرائیل، له ژێر سێ پادشا.

  • شاول · یەکم پادشا که گەلەگه داوای کردن؛ دەسپێکێگ خاس وەلێ وه نافەرمانی تێکچی.
  • داود · «ئادمێگ وەپێ دڵ خودا». گۆلیات شکنێد و ئورشەلیم کێد وه پایتەخت. گونایێگ گەوره کێد (بەتشەبەع) وەلێ له دڵەو توبه کێد.
  • پەیمان داودی · خودا قەوڵ دەێد دودمان داود هەتاهەتا جێگیر بکێد — رەگ بڕیاردەر هیوای مەسیحی.
  • سلێمان · له لووتکەێ دانایی و دەوڵەمەندی پەرستگا دروس کێد، وەلێ کۆتایی زنەیی ڕوو وه بت کێد.
⚔️
7پەیمان کۆن · داڕووخان930–586 پ.ز.

پادشایی دابەشبیه

وه باشوور (یەهودا) و باکوور (ئیسرائیل) دابەش بود، و وردەوورده گەنەڵ بود.
کەسایەتیەل

پادشایل هەردک پادشایی؛ پەێخەمەریل وەک ئیلیا، ئیشایا، یەرمیا

ڕووداویل گرنگ

پادشایی دابەش بود، بتپەرستی بەڵاو بود، پەێخەمەریل ئاگادار کەن

ئیجوره ئیسرائیل دژ ماڵ داود تا ئمڕوو یاخی بیه.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

وەناو ئی سەردەمه پەێخەمەریل مەسیح وەرەڕوی هاتیه ڕووناتر جاڕ دەن.

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

وه گەلێگ که پشتیان لێ کرد، هەر پەێخەمەری مەنارد و تکا کرد: «تکا که بگەردەو وه ماڵ.»

تێگەیشتن هەڵه

«پەێخەمەر فالگرێگه که داهاتوو پێشبینی کێد / خودای پەیمان کۆن تەنیا خەشمه.»

وەناو ڕاسی

دڵ پەێخەمەر «پێشبینی داهاتوو» نیه، بەڵکەم تکاێ ئازارمەند خوداس: «تکا که بگەردەو.» تەنانەت ئاگاداریل داوەری مەبەسێان لەناوبردن نیه، بەڵکەم گەردانەو و نجاتدان ئادمیله — «مه وه مەرگ خراپەکار خوەشحاڵ نیەبم.»

زیاتر بوینه

وەناو رۆژیل کوڕ سلێمان گەلەگه دابەش بود: پادشایی باکوور ئیسرائیل (10 تیره، پایتەخت سامیره) و پادشایی باشوور یەهودا (2 تیره، پایتەخت ئورشەلیم).

  • ئیسرائیل (باکوور) · هەر پادشایێگ بت پەرستێد؛ ساڵ 722 پ.ز. وەدەس ئاشوور مەکەفێد.
  • یەهودا (باشوور) · رەچەڵەک داود بەردەوامه، وەگەرد چەن پادشاێگ خاس وەک حزقیا و یۆشیا، وەلێ وەگشتی داشکێد.
  • پەێخەمەریل · ئیلیا، ئامۆس، ئیشایا، یەرمیا هاوار کەن: «بگەردینەو!» پێشبینی مەسیح ئۆچا گەێده پڕترین خاڵ خوەێ (خزمەتکار ئازیەتکێش).
⛓️
8پەیمان کۆن · داوەری722 / 586 پ.ز.

سرگوین

گەلەگه داڕووخێد و وەناو خاکیل بیانی برینه.
کەسایەتیەل

دانیال، حزقیێل، نەبوخەدنەسر

ڕووداویل گرنگ

ئیسرائیل وەدەس ئاشوور مەکەفێد (722)، یەهودا وەدەس بابل مەکەفێد و پەرستگاگه وێران بود (586)

وەلای ڕووواریل بابل، ئۆچا نیشتیمنه و گریوایمن، وەختێ یاد سییۆن کەفتیمنه.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

وەناو قویلایی نائومێدی یەرمیا قەوڵ «پەیمانێگ نوو» دەێد — هەمان پەیمانه که عیسا وەناو شیو کۆتایی موهر کێد.

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

تەنانەت تا تیەریکترین خاک سرگوین وەگەردیان هاته خوار و قەوڵ گەردانەوی دا.

تێگەیشتن هەڵه

«سرگوین بەڵگه ئەوەس که خودا ئیسرائیل وەتەواوەتی وەرھشت.»

وەناو ڕاسی

سرگوین وەرھشتن نەوی، بەڵکەم تەربیەت و پاککردنەو ئەڕا ڕوڵەێگ عەزیز بی (عبرانییل 12:6). خودا نەچی؛ ئەیو وەگەرد دانیال وەناو دڵ سرگوین بی و قەوڵ دا: «مه ئەو مەبەسیله مەزانم که ئەڕاتان دێرم — مەبەس ئاشتی نه خراپه، تا داهاتوو و هیوا وەێتان بێەم.»

زیاتر بوینه

ئاگاداریل وەڕاسی تین. پەرستگا مەسووزێد و گەلەگه برینه بابل — خاک و پادشا و پەرستگا له دەس دەن: نزمترین خاڵ.

  • دو کەفتن · ئیسرائیل (ئاشوور، 722 پ.ز.) و یەهودا (بابل، 586 پ.ز.).
  • دانیال · نموینەێ ئیمان تەنانەت وەناو دیوانێگ بتپەرست (چاڵ شێریل)؛ ئەیو دیمەنیل «پادشایی هەتاهەتایی» وەرەڕوی مەوینێد.
  • پەتکێگ هیوا · دیمەن حزقیێل له ئەسقانیل وشک که زنەو بونەو و «پەیمان نوو» یەرمیا ئاماژه ئەڕا داهاتوویێگ وەناو تیەریکی کەن.
🧱
9پەیمان کۆن · گەردانەو538–430 پ.ز.

گەردانەو له سرگوین

گەردنەو و پەرستگا و دیواریل دروس کەنەو.
کەسایەتیەل

عەزرا، نەحەمیا، ئەستێر، زروبابل

ڕووداویل گرنگ

گەردانەو وه فەرمان کۆرش، دروسکردنەو پەرستگا، چاککردنەو دیواریل ئورشەلیم، گەردانەو کەڵام

چوینکه شادی خوداوەند هێز ئیوەس.

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

ماڵاخی، کتاو کۆتایی پەیمان کۆن، وه پێشبینی نێرەرێگ کۆتایی تێد که ڕێ مەسیح ئاماده کێد: «من نێرەر خوەم مەنێرم».

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

تەنانەت وه گەلێگ که جاران شکست هاوردن، قەوڵ خوەێ وەرنەگردەو، بەڵکەم دیسان بەرزی کردنەو.

زیاتر بوینه

وه فەرمان پادشا فارس کۆرش (538 پ.ز.) گەردانەو دەسپێ کێد. وەناو سێ شەپۆل مەگەردنەو و ئەوەێ وێران بیه دروس کەنەو.

  • زروبابل · پەرستگا دروس کێد (تەمام بی 516 پ.ز.).
  • عەزرا · کەڵام دیسان فێر کێد و ئیمان زنەو کێدەو.
  • نەحەمیا · دیواریل ئورشەلیم وه 52 رۆژ دروس کێدەو.
  • ئەستێر · یەهودیل فارس له لەناوبردن نجات دەێد — «هەر ئەڕا ئی جوره وەختێگ».
  • هیشتا تامەزرۆ · پەرستگا ڕاوەستیاس، وەلێ پادشایێگ وەک داود نیه. گەلەگه چاوەڕوان مەسیحن.
🌑
10مابەت پەیمانیل · ئامادەکردن سەحنهنزیک 430–4 پ.ز.

ساڵیل بێدەنگی

400 ساڵ بێ دەنگ پەێخەمەر — وەلێ سەحنه وه بێدەنگی ئاماده بی.
کەسایەتیەل

ئەسکەندەر مەزن، مەکابیل، ڕۆم

ڕووداویل گرنگ

فارس → یۆنان → سەربەخۆیی مەکابی → دەسەڵات ڕۆم

وەلێ وەختێ ئەو زەمان دیاری کریاێ وه کەماڵ رەسێ، خودا کوڕەگەێ خوەێ کل کرد که له ژنێگ و له ژێر شەریعەت هاته دنیا،
نامه وە غەلاتییل 4:4 (SKV)

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

گشت ئی «ئامادەکردن سەحنه» کار خودا بی تا عیسا هەر «وەختێ زەمان وه کەماڵ ڕەسێ» باید.

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

تەنانەت وەناو 400 ساڵ بێدەنگی، وه نەدیا، ڕێ نجات ئاماده کرد.

تێگەیشتن هەڵه

«ئەگەر 400 ساڵ هیچ قسیه نەوی، ئایا خودا نەچی یا حەسایه؟»

وەناو ڕاسی

بێدەنگی واتاێ نەبوین نیه. ئەیو تەنیا قسیه نەکرد، وەناو هەمان وەخت ئمپراتۆریل و زوانیل و ڕێیل گەردانێد تا سەحنه ئەڕا نجات ئاماده بکێد. وەناو بێدەنگترین سات، خودا له گشتی زیاتر وەکار بی، وەناو مابەت (نامه وە غەلاتییل 4:4).

زیاتر بوینه

له ماڵاخیەو تا پەیمان نوو، نزیک 400 ساڵ بێ کتاو پیرۆز نوو تێپەڕێد. وەلێ دیای مێژوو خودا ئەڕا خەوەر خوەش ڕێ ئاماده کێد.

  • ئمپراتۆریل دەس گۆڕن · فارس → یۆنان (ئەسکەندەر، 333 پ.ز.) → بەتلیمۆسیل و سلۆکیل → ڕاپەڕین مەکابی (167 پ.ز.) → ڕۆم (63 پ.ز.).
  • زوان یۆنانی · داگیرکردنیل ئەسکەندەر زوان یۆنانی کەن وه زوان هاوبەش؛ پەیمان کۆن وەرگێڕیا وه یۆنانی (سپتواگینتا)، ڕێ ئاماده کێد ئەڕا بەڵاوبوین خێرا خەوەر خوەش.
  • ڕێیل و ئاشتی ڕۆم · ڕێیل خاس دروس کریا و «پاکس ڕۆمانا» بون وه شاڕێ ئەڕا میسیۆن.
  • کەنیشتیل و دەستیل · فێرکردن کەنیشت رەگ مەگرێد؛ فەریسیل و سەدۆقیل دیار بون؛ و تامەزرۆیی مەسیح پیر بود.
✝️
11پەیمان نوو · تەمامبویننزیک 4 پ.ز.–30 ز.

عیسا تێد

مەسیح قەوڵ دریا هات، مرد، و زنەو هاتەو.
کەسایەتیەل

عیسا، دوازده شاگرد، یەهیاێ غەسلدەر

ڕووداویل گرنگ

ئنسانبوین، خزمەت و فێرکردن و موعجزیلێ، مەرگ له بان سەلیب، زنەوهاتنەو وەناو رۆژ سێیەم

کەلیمه بیه ئنسان و وەناومان نیشتەجێ بی. ئیمه جەڵاڵی دیمنه، جەڵاڵیگ شایسەێ ئەو تەنیا کوڕه که له لاێ باوگ ئاسمانی هاتوی. پڕ له فیز و ڕاسی.
یوحەنا 1:14 (SKV)

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

نەوەێ ژن (سەحنه 2)، بەرەکەت ئیبراهیم (3)، بەرخ پەسخه (4)، پادشا هەتاهەتاێ داود (6)، پەیمان نوو (8) — گشتی وەناو یەی ئادم، عیسا، تەمام بینه: پەێخەمەر و کاهین و پادشا ڕاسەقینەێ ئیمه.

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

هناێ هیمراێ گوناکار بیمنه، کوڕەگەێ خوەێ نارد تا گیان خوەێ بێەد.

تێگەیشتن هەڵه

«عیسا تەنیا یەی مامۆستاێ ئەخلاق خاس بی / سەلیب شکستێگ ناخۆش بی.»

وەناو ڕاسی

عیسا داوای کرد که خود خوداس، و سەلیب بەخت یا شکست نەوی، بەڵکەم مابەتێگ پلان دریا بی. وه زۆر ئۆچا نەبریا؛ گیان خوەێ وه مەێل خوەێ سپارد (یوحەنا 10:18). «مابەتێگ گەوراتر له ئیه نیه که کەسێگ گیان خوەێ ئەڕا ڕەفیقەیلێ فەدا بکێ» (یوحەنا 15:13).

زیاتر بوینه

بێدەنگی مەشکنێد؛ ئەوەێ قەوڵ دریا تێد. چوار ئنجیل له چوار لاوه شاێەتی ئەڕا زنەیی و مەرگ و زنەوهاتنەو عیسا دەن.

  • ئنسانبوین · خودا بود وه ئنسان (ئیمانوێل، «خودا وەگەرد ئیمه»)، وەناو شوین نزم بێت‌لەحم.
  • خزمەت · پادشایی خودا فێر کێد، نەخوەشیل ساغ کێد، گوناکاریل بانگ کێد. «هەر کەس من دیه، باوگ دیه.»
  • سەلیب · بەهاێ گونا و مەرگ که کەفتن (سەحنه 2) هاوردێ مەێد. بەرخ پەسخەێ ڕاسەقینه.
  • زنەوهاتنەو · وەناو رۆژ سێیەم زنەو تێدەو و هێز گونا و مەرگ و شەیتان مەشکنێد — هەر له بان سەلیب «چەکیل سەروکیل و دەسڵاتداریل له لێان سەند و وه سەریانەو زاڵ بی» (نامه وه کولوسییل 2:15).

جا عیسا پەێخەمەر ڕاسەقینەێ ئیمەس (ڕێ بەرەو خودا نیشان دەێد)، کاهین ڕاسەقینەێ ئیمه (وه جەسەێ خوەێ گونا کەفاره کێد) و پادشا ڕاسەقینەێ ئیمه (گونا و مەرگ و شەیتان مەشکنێد و هەتاهەتا حوکم کێد).

🕊️
12پەیمان نوو · بەڵاوبویننزیک 30 ز.–

کڵیسا دەسپێ کێد

روح تێد، و خەوەر خوەش تا ئەو پەر دنیا بەڵاو بود.
کەسایەتیەل

پتروس، پۆڵس، کڵیساێ یەکم

ڕووداویل گرنگ

روح وەناو پەنجاکوس دیاو، کڵیسا له دایک بود، خەوەر خوەش له ئورشەلیمەو تا ڕۆم وه ناو ئەشکەنجەو بەڵاو بود

وەلێ وەختێ روح‌القودوس باێده ملدانەو، قەوەت گرين و بوینه شاێەتیل من، وەناو شار ئورشەلیم و گشت یەهودیه و سامره و تا ئەو پەر دنیا.»
کاریل ڕەسولەیل 1:8 (SKV)

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

ئی چیرۆکه هیشتا بەردەوامه. کتاو پیرۆز وه قەوڵ ئەوەێ کۆتایی تێد که عیسا دیسان تێد و گشتی نوو کێد (وەحی وه یوحەنا 21).

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

ئەو مابەتەێ که وەرمان گرت، ئێرنگه مەنێرێد تا وەناو گشت جهان بڕشێد.

تێگەیشتن هەڵه

«کڵیسا کلوبێگ ئادمیل بێعەیبه، یا تەنیا یەی بینا.»

وەناو ڕاسی

کڵیسا کۆمەڵگەێ «پیرۆزیل تەماملاێ» نیه، بەڵکەم کۆمەڵگەێ گوناکاریل بەخشریاس. تەنانەت رەسوول پۆڵس خوەێ ناوناێ «گەوراترین گوناکاریل» (یەکم نامەێ تیموتاوس 1:15). کڵیساێ یەکمیش وەگەرد یەک دەمەقاڵه کرد و شکستی هاورد (کاریل ڕەسولەیل 6:1؛ یەکم قورنتییل 1:11). کڵیسا شوین لووتبەرزی نیه، بەڵکەم ئادمیلێگن که مابەت وەرگرتیان مەنێرنه پێشەو (یوحەنا 13:34-35).

زیاتر بوینه

دیای ئاسمانچوین عیسا، روح قەوڵ دریا وەناو پەنجاکوس تێد و کڵیسا له دایک بود. خەوەر خوەش وه شێوەێگ تەقینەوەیی بەڵاو بود.

  • پەنجاکوس · روح شاگردیل ترسنۆک کێد وه شاێەتیل نەترس.
  • پتروس · خەوەر خوەش ئەڕا یەهودیل وەناو ئورشەلیم جاڕ دەێد.
  • پۆڵس · له ئەشکەنجەدەرەو تا رەسوول، کڵیسایل وەناو جهان نایەهودی دامەزرنێد و نامیل نویسێد.
  • تا ئەو پەر دنیا · ئورشەلیم → یەهودیه → سامره → ڕۆم. قەوڵ «گشت گەلیل» که وه ئیبراهیم دریا وەڕاسی تێد.
  • و ئیمه · چیرۆکه کۆتایی نیەێد؛ بەرەو هاتنەو عیسا و ئاسمان نوو و زەوی نوو مەچوه.
🌅
13پەیمان نوو · کەماڵبوینهیشتا وەرەڕوی

گەردانەو (گشتی نوو)

عیسا دیسان تێد و گشتی نوو کێد.
کەسایەتیەل

عیساێ گەردیه؛ گشت گەلیل

ڕووداویل گرنگ

هاتن دویم، داوەری کۆتایی، کۆتایی گونا·مەرگ·ئەسر، ئاسمان نوو و زەوی نوو

ئەیو هەر ئەسرێگ له چەویلیانپاکەو کەێد.دیتر مەرگ نیه؛و دیتر ئازیەتی و گیره و ژانهەر نیه،چوینکه چشتیل جاران گوزەریاس.»
وەحی وه یوحەنا 21:4 (SKV)

🧵ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

عەدەن دروسکردن یەکم وەناو کۆتایی وەک «ئورشەلیم نوو» مەگەردێدەو. خودا وەگەرد گەلێ هەتاهەتا نیشتەجێ بود — کەماڵ ئیمانوێل (وەحی وه یوحەنا 21:3؛ ئنجیل مەتا 1:23).

💛مابەتێگ که کۆتایی نیەێد

وەناو کۆتایی هەر ئەسرێگ پاک کێدەو و گشتی وەناو مابەت نوو کێد.

زیاتر بوینه

کتاو پیرۆز وه سەردەم کڵیسا کۆتایی نیەێد. کتاو کۆتاییێ، وەحینامه، عیسا نیشان دەێد که دیسان تێد تا گشتی تەمام بکێد.

  • هاتن دویم · پادشا قەوڵ دریا وەناو جەڵاڵ مەگەردێدەو.
  • سەرکەفتن کۆتایی · شەیتان و مەرگ هەتاهەتا شکێنرینه، و مەسیح وەک پادشاێ پادشایل حوکم کێد (یەکم قورنتییل 15:25-26؛ وەحی وه یوحەنا 20:10).
  • داوەری و زنەوهاتنەو · هەر ناحەقیێگ ڕاس کریا، و مردیل زنەو بونەو.
  • ئاسمان نوو و زەوی نوو · گونا، مەرگ، ئەسر و ژان هەتاهەتا نامینن (وەحی وه یوحەنا 21:4).
  • عەدەن گەردیە · وەناو «ئورشەلیم نوو» که له سەرەتا باشتره، خودا وەگەرد گەلێ هەتاهەتا نیشتەجێ بود — ئەو ئامانجەێ که گشت کتاو پیرۆز بەرەو ئەوه مەچی.

جا ئێرنگه سەردەم «ئێرنگه، وەلێ هیشتا نا»س: وەناو عیسا نجات ئێرنگه تەمام بیه، وەلێ کەماڵێ هیشتا چاوەڕوان کریا.

ئی چیرۆکه ئەڕا «من» چه واتایێگ دێرێ

دڵ ڕاسەقینەێ کتاو پیرۆز

کتاو پیرۆز کتاو ئەخلاق نیه که بوەێد «ئادمێگ خاس بو».

ئیه چیرۆک ئەوەس که چجوره خودا، تەنیا له ڕێ فیز، گوناکاریلێگ نجات داس که هویچوەخت نیەتویەنستن خوەێان نجات بێەن. وەناو ناوەڕاسێ عیسا مەسیح ڕاوەستیاس.

ئەو سووڕه بێکۆتاییەێ ئیسرائیل وەناو ڕاسی وێنەێ «من»ـه

بتپەرستیئازیەتهاوارخودا نجات دەێددیسان بتپەرستی…

له ڕابەرانەو تا سرگوین، ئیسرائیل ئی سووڕه بێکۆتایی دووباره کێد. کتاو پیرۆز ئیه نەنویساس تا ئیمه گاڵته کیم: «چەن بێچاره بینه.»

ئیه ئاوینهس. مەبەسەگه «ئیسرائیل ئیجوره بی» نیه، بەڵکەم «منیش هەر ئیجورەم» (یەکم قورنتییل 10:11).

بت تەنیا یەی پەیکەر تاشیای نیه. ئیه هەر چێگه که له خودا زیاتر خوەشمان تێد یا متمانەێ پێ کیم — پووڵ، سەرکەفتن، قەبووڵکردن خەڵک، ئادمیل، تەنانەت خوەم. و وەکارهاوردن خودا وەک وەسیلەێگ ئەڕا وەدەسهاوردن ئەوەێ من مەێلم هەر بتپەرستیه.

وەناو کۆتایی، قویلترین بت «خوەمە که له بان تەخت خودا نیشتیامه».

جا چجوره خودا ئەو گوناکاره نجات دەێد؟ ئیه دڵ خەوەر خوەشەگەس که کتاو پیرۆز جاڕ دەێد.

💔

گونا رەسەن — کەس سالح نیه

کێشه «چەن کردەو خراو» نیه، بەڵکەم رەگ دڵه. له ئادمەو، هەرکەس له ژێر گونا له دایک بود و وەخوەێ نیەتویەنێد گەێده خودا.

هویچکەس سالحان نیه، تەنانەت یەێ نەفەریش نیه… گشتیەکی گونا کردنه و له جەڵاڵ خودا کەم تیەرن.” — رومیەگان 3:10-12، 23 (SKV)
⚖️

شەریعەت نیەتویەنێد من نجات بێەد

شەریعەت نەردەوان نیه، بەڵکەم ئاوینەس. هەر چەن زیاتر هەوڵ بێەی، زیاتر نیشان دەێد چەن کەم تیەری. مەبەسێ ئیه که ئیمه گەێنێده مەسیح.

شەریعەت له باوەت گونا ئاگادارمان کەێد… شەریعەت بیه دایەمان تا له ڕێ ئیمان، سالحان وه حساو بایمن.” — رومیەگان 3:20 · نامه وە غەلاتییل 3:24 (SKV)
🎁

وه فیز — خەڵاتێگ، نه هەوڵ

نجات بایجی کردەویل کۆکریا نیه، بەڵکەم خەڵاتێگ خوەراییه ئەڕا ئەوانه که نەشایستەن. ئەڕا ئیه کەس نیەتویەنێد شانازی بکێد.

وه وەسلەێ فیز و له ڕێ ئیمان نجات پەێا کردینه… دەرئەنجام کردەوه نیه، تا هویچکەس وه خوەێ شانازی نەکێ.” — ئەفسوسیێل 2:8-9 (SKV)
🙏

وه ئیمان سالح وه حساو

نه وه نیگاداری شەریعەت، بەڵکەم وه ئیمان وه عیسا مەسیح سالح وه حساو تێی — وه سالحی خوەت نیه، بەڵکەم وه سالحی ئەیو پۆشریدی.

وەخاتر ئیه که له ڕێ ئیمان سالحان وه حساو هاتیمنه… ئایەم وەگەرد کردەوەێ شەریعەت سالحان وه حساو نیەتێ، بەڵکەم وه پێ ئیمان وه عیسا مەسیح.” — رومیەگان 5:1 · نامه وە غەلاتییل 2:16 (SKV)
📖

کتاو پیرۆز ئاماژه ئەڕا عیسا کێد

کتاو پیرۆز کتاو ئادمیل گەوره یا کتاو خوەێاریگری نیه. له سفر پەێداکردنەو تا وەحینامه، هەر لاپەڕەێگ شاێەتی ئەڕا یەی کەس دەێد — عیسا مەسیح.

کتاویل موقەدەس… هەر ئیانەنه که وه مه شاێەتی دەن… هەر چی که وەناو گشت کتاو موقەدەس له باوەتێ قسیه کریاس، ئەڕاێان وەت.” — یوحەنا 5:39 · لوقا 24:27 (SKV)
👑

پادشایی خودا — پەیام ناوەندیێ عیسا

ئەو بابەتەێ که عیسا له گشتی زیاتر فێر کرد. حوکمڕانی خودا وەک پادشا وەگەرد عیسا هاته ناو ئی جهان و وەختێ بگەردێدەو تەمام بود. وه سەلیب و زنەوهاتنەو، عیسا پادشا ڕاسەقینەس که گونا و مەرگ و شەیتان شکنا.

زەمان وه کەماڵ ڕەسیه و پادشایی خودا نزیکەو بیه. توبه بکەن و وی خەوەر خوەشه ئیمان بارن.” — مەرقوس 1:15 (SKV)
✝️

خەوەر خوەش — ئەیو گشتی تەمام کرد

قەرز گونا که من هویچوەخت نیەتویەنستم بێەم، عیسا له جیات من له بان سەلیب دا، و وه زنەوهاتنەو مەرگ شکنا. من وه «ئیه بکه» پشت نیەبەسم، بەڵکەم وه «تەمام بی».

تەمام بی… هناێ ئیمه هێمراێ گوناکار بیمن، مەسیح ئەڕامان مرد.” — یوحەنا 19:30 · رومیەگان 5:8 (SKV)

گشت کتاو پیرۆز ئاماژه ئەڕا یەی شوین کێد.

ئنسان وەخوەێ نیەتویەنست سووڕ گونا بشکنێد، و کەس سالح نەوی. ئەڕا ئیه دەوی کەسێگ بەهاگه له جیات ئەوان بێەد.

عیسا تەنیا ئەڕا داین فێرکردن خاس نەهات. چوینکه ڕێ تر ئەڕا نجاتدان من نەوی، چارەێگ نەوی غەیر له ئیه که باید.

ئەوەێ دەوی له بان ئەو سەلیبه بایه من بیم.
عیسا گونا من هەڵگرت و له جیات من ئۆچا بزمار کریا.

«مەسیح خوەێ گونایل ئیمه وەناو جەسەێ خوەێ کیشاده بان سەلیب، تا له باوەت گونا بمریم و ئەڕا سالح بوین زنەیی بکێم. ئیوه وه زامیلێ شەفا پەێا کردینه.» — یەکم پتروس 2:24

هیشتا چێگ دڵت قورس کێد؟

جا یەی قاتڵ تەنیا دەوی ئیمان بارێد تا بچوه بەهەشت، و یەی ئادم خاس که گشت زنەیی خاس بیه وەلێ ئیمان نارێ بچوه دۆزەخ؟

پرسیارێگ بەجاس. وەلێ دو تێگەیشتن هەڵه وەناوی پەنایاس.

① کتاو پیرۆز ئادمیل وه «خاس و خراو» جیا نیەکێد. پێوانه «له هاوسێگه باشتر» نیه، بەڵکەم «پاکی تەمام خودا»س. له وەر ئەیو، کەس «وەقەد خاس» نیه (رومیەگان 3:23). جا ئیه «ئادم خاس وه قاتڵ» نیه، بەڵکەم زیاتر وەک دو نەخوەش که هەردکیان نەخوەشی کوشندەێ یەکیان دێرن — یەکیان دەرمانەگه قەبووڵ کێد، ئەوەێتر ڕەتی کێد و وەێد: «من له ئەو ساغترم.»

② تەنیا یەی چێگ بەهەشت و دۆزەخ له یەک جیا کێد. نمرەێ کردەویل نیه، بەڵکەم ئیه که عیسا مەسیح وەک خوداوەند قەبووڵت کردیه و کێشەێ گونات حەل بیه. ئەوەێ که گونایلێ وه خوین مەسیح حەل بیه بچوه بەهەشت؛ ئەوەێ که هویچوەخت قەبووڵی نیەکێد و گونایلێ مەنێ، نیەچوه. هویچ زۆرایی کردەو خاس نیەتویەنێد کێشەێ گونا خوەێ حەل بکێد.

جا بەهەشت و دۆزەخ «خەڵات کردەو خاس» نیه، بەڵکەم پرسیار پەیوەندی وەگەرد مەسیحه. و «ئیمان هاوردن» قەبووڵکردن وەناو مێشک نیه، بەڵکەم گۆڕین ئەوەێ که زنەیی تونه دەس گرێد — ئەوەێ که وەڕاسی قەبووڵی کێد لووتبەرز نیەبود، بەڵکەم قویلتر توبه کێد. وەناو ڕاسی، خوەسالحزانین («من ئادمێگ خاسم») قورسترین بته که بشکنی، هەر ئەوەس که وامان لێ کێد بایر کیم پێمان نیه عیسا دەوی (لوقا 18:9-14).

کتاو پیرۆز ئاشکرا وەێد: «هەر کەس وەپێ ئیمان بارێ ماکوم نیود، وەلێ هەر کەس وەپێ ئیمان نارێ، هەر ئێرنگەیش ماکومه» (یوحەنا 3:18). داوەری «نمره دان زنەیی دیای مردنت» نیه، بەڵکەم ئێرنگەیش بڕیار دریاس وەپێ ئیه که عیسا قەبووڵت کردیه یا نا.

رومیەگان 3:23 · یوحەنا 3:18 · ئەفسوسیێل 2:8-9 · لوقا 18:9-14

ئایا نیەتویەنم تەنیا زنەیی خاس بکەم، بێ ئەوەێ ئیمان وه عیسا بارم؟

ئیه باوترین خیاڵه، وەلێ هەڵه تێگەیشتن کێد که کێشه ڕاسەقینەگه چێگه. ئەرا یەی وێنه.

وا بزان وەناو یەی کەشتی دزانی. هەر چەن عەرشەگه پاک بێیشتیدی، هەر چەن وەگەرد سەرنشینەیل میهرەوان بیدی، هەر چەن زنەیی خاس بکیدی — هیشتا دزی، چوینکه کەشتیەگه تونه کێشێده ئەو شوینەێ که خوەێ مەچوه (بەندەر داوەری). کێشه «نمره کردەو» نیه، بەڵکەم «وەناو کام کەشتی دانی» (ناسنامەێ تونه).

ئەڕا ئیه خەوەر خوەشەگه نیەوەێد «زیاتر هەوڵ بێە تا خاس بی»، بەڵکەم وەێد «کەشتی بگۆڕه». له کەشتی گونا بچوره خوار و بەرەو عیسا بپەڕه — وەناو ناسنامەێ نوو وەک ڕوڵەێ خودا. ئیه بەرزکردنەو نمرەێ تونه وەهەوڵ نیه، بەڵکەم متمانه کردن وەو کەسەێ که دەسێ ئەڕات درێژ کێد و پەڕین بەرەو کەشتی ئەیو.

وەناو ڕاسی کتاو پیرۆز نجات هەر وەک ئەو گۆڕینه وەسف کێد: «ئەیو له حوکمرانی تیەریکی ڕزگارمان کردێه و بردیەسەمانه ناو پادشایی کوره عەزیزەگەێ خوەێ» (نامه وه کولوسییل 1:13).

هەڵه تێ مەگه: ئیه واتاێ ئیه نیه که زنەیی خاس بێبەهاس. خاسی «مەرج» نجات نیه، بەڵکەم وەرێس. ئەوەێ کەشتی گۆڕیاس ئێرنگه خاس زنەیی کێد نه له ترس، بەڵکەم له مابەت یەی ڕوڵه.

نامه وه کولوسییل 1:13 · یوحەنا 1:12 · یوحەنا 3:3 · ئەفسوسیێل 2:8-9

ئەگەر تاوانکارێگ وەناو ئاشتیدا بود و وەێد «خودا منی بەخشیاس»، وەختێ که قوربانیەگه هیشتا ئازیەت کێد — ئایا فیز زۆر هەرزان نیه؟

پرسیار بەجاس و ئەو ئازاره ڕاسەقینەس. وەلێ ئی جوره قسیه «بەخشین کتاو پیرۆز» نیه — ئیه شێواندنێس.

① بەخشین خودا هویچوەخت هەرزان نیه. گونا له ژێر فرش حەشار نیەدریا وەک ئەوەێ هویچوەخت ڕوینەداس؛ خودا خوەێ بەهاگەێ وه گیان کوڕەگەێ خوەێ دا. سەلیب بەڵگه نیه که گونا سویک وەرگیریا، بەڵکەم بەڵگه ئەوەس که گونا چەن قورسه — ئیه گرانترین بەخشین جهانه.

② توبەێ ڕاسەقینه وەر دەێد. ئەگەر تاوانکار له وەر قوربانیەگه لووتبەرز بود — «خودا منی بەخشیاس، جا وەناو ئاشتیم» — ئیه توبه نیه، بەڵکەم لاسایی کردنەوەێس (ئنجیل مەتا 3:8). و بەخشین مابەت ئادم و خودا زام قوربانیەگه پاک نیەکێد و ناچارێ نیەکێد ببەخشێد.

③ گونا هویچوەخت تەنیا «ول نیەدریا». هەر گونایێگ وەناو یەکێ له دو شوین حساو کریا — یا مەسیح له بان سەلیب هەڵێ گرێد (ئەڕا ئەوانه که متمانەێ پێ کەن دیتر هویچ ماکومیەتێگ نیه، رومیەگان 8:1)، یا ئەوەێ که وەناو کۆتایی ڕەتی کێد خوەێ هەڵێ گرێد. جا «بەخشین هەرزان» نیه. تاوانکار هەر وەناو ئی جهانیش لێپرسراوی یاسایی هەڵێ گرێد.

④ ئەسری قوربانیەگه هویچوەخت له وەر خودا بچویک نیه. خودا وەگەرد گریوەکاریل گریو کێد، هەر ئەسرێگ وەیادێ مەنێد و وەناو کۆتایی خوەێ پاکێ کێد (وەحی وه یوحەنا 21:4). جا قوربانیەگه هەر وەتەنیا قورسایی ئنتقام هەڵنیەگرێد، بەڵکەم تویەنێد بسپارێ وه خودای سالح (رومیەگان 12:19 — «ئنتقام هن منه؛ منم که سزا دەم»).

ئنجیل مەتا 3:8 · رومیەگان 8:1 · رومیەگان 13:1-4 · وەحی وه یوحەنا 21:4

ئایا کتاو پیرۆز وەڕاسی چیرۆکێگ ڕاسەقینەس؟ وەک ئەفسانەێگ کۆن یا ڕۆمانێگ ئاسا کێد.

پرسیارێگ بەجاس — و شوینێگ خاسه ئەڕا دەسپێکردن. گومان دژ ئیمان نیه، بەڵکەم مەێلی ئیه که چشتیل وەناو ڕاسگوویی پشکنین بکیم. کتاو پیرۆز ئەفسانەێگ بێسەروبن نیه که «ئیمانی پێ باری ئەگەر دڵت مەێلێ»، بەڵکەم تۆمارێگ نویسریاس له بان شوینیل و رۆژیل و ئادمیل ڕاسەقینه. تەنیا چەن نموینه.

① ئیه یەی کتاو نیه، بەڵکەم «کتاوخانه»ێگه — وەلێ له بان یەی مەبەس مەچوه. کتاو پیرۆز کۆمەڵەێگ له 66 کتاوه که له ماوەێ نزیک 1500 ساڵ وه دەس نزیک 40 نویسەر نویسریانه — پادشایل، شوانیل، ماسیگریل، باجگرێگ، دکتورێگ، ئادمیل له تەبەقه و زەمانیل جیاواز، که جیا جیا و بێئەوەێ یەکتر بناسن نویسیانه، وەناو سێ زوان (عبری، ئارامی، یۆنانی). وەلێ گشتی بێ شڵەژان له بان یەی مەبەس کۆ بوینه: نجات له ڕێ مەسیح. ئیه یەکڕەنگیێگه که زەحمەته وه بەخت یا وه ڕێکخستن ئنسانی شی بکری.

② هەر له ژێر زەوینەو پشتڕاست کریا (شوینەواری). زۆر چێگ که جارێگ وەک شتێگ سازکریا حساو دریا، «تەنیا وەناو کتاو پیرۆز پەێا کرێد»، دیار وه کەویل خاکی پشتڕاست کرینه. خانەدان داود وه بەردێگ که لێ نویسریا «خانەێ داود»؛ پیلاتوس، فەرماندارەگه که عیسا کوشت، وه نووسراوێگ که ناوی هەڵگرت؛ تونێل ئاوەگەێ پادشا حزقیا — وه خود تونێل و نووسراوەگەێ. تەنانەت حیتیل، که جارێگ «گەلێگ خەیاڵی» ناونرینه، وەناو وێرانیلەو وەک ئمپراتۆریەێگ گەوره دیار بینه.

③ ئیه باشترین بەڵگەنامەێ کۆنه که پارێزریاس (دەسنویسیل). له بان ژمارەێ دەسنویسیل مەنیا، یەکڕەنگیان وەگەرد یەک، و ماوەێ مابەت نوسین و کۆپیکردن، کتاو پیرۆز وەناو بەڵگەنامیل کۆن هاوتاێ نیه. تومار ئیشایا که پێش مەسیحه، له مابەت تومەریل دەریاێ مردوو (پەێا کرینه وەناو ساڵ 1947) نزیک پیت وه پیت وەگەرد دەقه ستانداردەگەێ نزیک 1000 ساڵ دیتر یەک گرت — بەڵگه ئەوەس که کتاو پیرۆز وه دروستی له ناو سەدەیلەو پارێزریاس.

④ ئەوەێ وەرتر نویسریا هەر هەمان جور ڕوینەدا (پێشبینی). نووسراویل که سەدەیل پێش عیسا تۆمار کرینه، وه دروستی ئاماژه کەن ئەڕا له دایکبوینێ وەناو بێت‌لەحم، و خزمەتکار ئازیەتکێش، و بارودۆخ سەلیب. زۆر دروسته تا وەک بەخت حساو بکری.

⑤ مێژوونویسیل دەرئەو کتاو پیرۆزیش تۆماریان کرد. مێژوونویس ڕۆمی تاکیتوس و مێژوونویس یەهودی یۆسێفۆس — هویچکامیان مەسیحی نەوینه — ناو عیسا و کوشتنێ و کڵیسا یەکمیان هاوردیه. وەناو سەرجەم، ئەو شاگردیله که له ترس بەڵاو بینه گیان خوەێان خست وەناو مەترسی و شاێەتیان دا ئەڕا زنەو هاتنەو — کەس ئەڕا ئەوەێ زانێ دروو نیه نیەمرێد.

وەلێ وەڕاسگوویی، ئی بناغیله نیشان دەن که ئیمان هاوردن وه کتاو پیرۆز دژ عەقڵ نیه، بەڵکەم وەعەقڵه؛ ئیانه «بەڵگه»ێگ نیینه که وەک حساوێگ ماتماتیکی ناچارت بکەن. ئەڕا ئیه دڵنیایی مەسیحی تەنیا له بەڵگەو نیەێد، بەڵکەم له ئەو باوەڕەس که روح‌القودوس وەناو دڵ دەنێد وەختێ ئادم کەڵام مەخوینێد. کتاو پیرۆز وەێد: «جا ئیمان له شنەفتن تێد و شنەفتن، له ڕێ کەڵام مەسیحه» (رومیەگان 10:17). جا هەر چەن وەک چیرۆک ئاسا کێد، خوەت بخوینیەو دەسپێکەگەس. بەڵگه دەرگاگه واز کێد، و دڵنیایی وەناو ئەوەێ که مەخوینێد گەوره بود.

رومیەگان 10:17

جا — من چه بکەم؟

ئی مابەته زانیاری نیه، بەڵکەم وەختکردنێگه. ئەگەر ئەو مابەتەێ که له جیات تونه بزمار کریا دڵت دەس کردیه، ئێرنگه ئی نوێژه هاسان بخوین، یەی دیڕ له دوای یەکی.

خودا،

دان وه ئیه نیەم که گوناکارێگم و نیەتویەنم خوەم نجات بێەم.

ئیمان دێرم که عیسا له جیات من له بان سەلیب مرد و زنەو هاتەو.

گشت گونایلم ببەخشه و له ئمڕووەو خوداوەند زنەیی من بو.

منی وەک ڕوڵەێ خوەت قەبووڵ که و وام لێ که زنەیی نوو بکەم.

وه ناو عیسا نوێژ کەم. ئامین.

ئەگەر ئیه وەناو ڕاسگوویی نوێژ کردیدی، کتاو پیرۆز وەێد که بیدینه ڕوڵەێ خودا. دیتر تەنیا نیدی — کڵیسایێگ نزیک پەێا که و وەگەرد ئەوەێتر ڕێ ئیمان بپوینه.

«وەلێ وه گشت کەسیلێ که قەبوڵێ کردن یانێ وه هەر کەسێگ که وه ناو ئەیو ئیمان هاورد ئی حەقه داس که بونه ڕوڵەیل خودا.» — یوحەنا 1:12 · رومیەگان 10:9-10

یەی خودا،
له ڕێ یەی چیرۆک،
وەدوامان تێد وه مابەتێگ
که هویچوەخت کۆتایی نیەێد.

«نه مەرگ و نه زنەیی… و نه هویچ چشتێگتر… نیەتویەنی ئیمه له مابەت خودا که وەناو خوداوەندمان مەسیح عیساس، جیاوه بکێ.» — رومیەگان 8:38-39

وەسەر ئی چیرۆکه، شەریعەت و کتاویل شیعری و پەێخەمەریل و نامیل «گۆشت» زیاد کەن.
ئێرنگەوه، هەر کتاوێگ واز کیدی، مەزانی «وەناو کام جێ چیرۆک دانی».

وەپێ بینش نجاتمێژوویی، ئنجیلی و ڕیفۆرمخواز که زۆربەێ کڵیساێ پرۆتستانت کۆریا هاوبەشی کەن.

پرسیار · ڕای — ئیمەیل بنویسه

GitHub·MIT·CC BY 4.0·Insights