한눈에 보는 성경 이야기
Xc'amtaj ri be 📋
CHREJE RI BANOJ C'Ä CHE RI IGLESIA

Ri Loc'olaj Pixab,
pa jun chapanic

Pa xa jun chapanic, chariko ri nimalaj tzijonem re ri Loc'olaj Pixab — xukuje' jas che xpe ri Jesus.

Cha'chapa' bic↓
XA JUN TZIJ RI CUYUJ RONOJEL

Che ri k'isbal, ri Loc'olaj Pixab xa jun tzijonem

Bixonem→Eyebal→Tz'akatisanem

Ri Dios cubij u bixic (trato), ri winak cäquieyej naj k'ij, xukuje' che ri k'isbal ronojel cätz'akatic xukuje' cätz'akatisax ruc' ri Jesus. Cha'terenej ri 13 banoj ri e c'o ikim ruc' wa' be — cha'q'uitzu' ri «Sic'ij na pu chic» pa jujun tarjeta che ri kas tzijonem.

🌍
1OJER PIXAB · U CHAPICAretak xchapletaj ronojel

Ri banoj

Ri Dios xuban jun uwächulew ri «sibalaj utz».
Winak

Ri Dios; ri Adan ruc' ri Eva

Nimak tak banoj

Wakib k'ij re banoj, ri winak banom che u wäch ri Dios, ri uxlanibal k'ij

Aretak xchapletaj u banic ronojel ri c'olic, ri Dios xuban ri caj ulew.
Chapletajic 1:1 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ri uwächulew xbanic rumal ri «Tzij». Ri Utzalaj Tzij re ri Xuan cubij chi we Tzij ri' are ri Jesus rib (Ri Xuan 1:1-3).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Ri u chapic ri tzijonem man are ta k'atbal tzij, xane' jun uwächulew banom rumal jun nojinak lok'ok'enic.

Sachibal na'oj

«¿Jas che ri Dios xuban jun winak ri cäcuin che macunic? ¿Mawi utz na we man ta xojubano?»

Ri kas tzij

Ri Dios xuban ri uwächulew ruc' ri winak man rumal ta jun rajawaxic, xane' rumal jun nojinak lok'ok'enic. U banic ri winak che jun winak ri cäc'oji' u rachilanic ruc' ri Dios are' wa' lok'ok'enic. Xukuje' c'ä ri oquem re ri mac man xel ta chrij ri u chomanic toc'obanic re ri Dios (Aj Epesib 1:4-5). Ri nabe banoj re ri Loc'olaj Pixab man are ta k'atbal tzij, xane' lok'ok'enic.

▸ Sic'ij na pu chic

Ri Loc'olaj Pixab man cuchaplej taj ruc' jun na'oj re winak, xane' ruc' jun bixonem: «Aretak xchapletaj ronojel, ri Dios…» Ri uwächulew man xa ta c'ut xc'oji'c, xane' are u chac jun Dios ri c'o u c'aslemal.

  • U wächbal ri Dios · chquixo'l ronojel ri banom, xak xuwi ri winak banom che resaxic ri Dios — che retamaxic xukuje' che u chajixic ri uwächulew.
  • Uxlanem · ri uxlanem re ri wuk k'ij cuc'ut chi ronojel tz'akatinak xukuje' c'o jamaril (shalom): «utz».
  • Eden · ri uwächulew aretak c'ä ma jewi' x-poro'tajic, jawi' ri Dios ruc' ri winak quebin junam.
🍎
2OJER PIXAB · CÄCHAPLETAJ RI C'AXAretak xchapletaj ronojel

Ri tzakic

Ri mac xoquic, xukuje' x-q'upitaj ri rachilanic chquixo'l ri winak ruc' ri Dios.
Winak

Ri Adan ruc' ri Eva; ri cumatz (Satanas)

Nimak tak banoj

Cäquitij ri awajital wäch che', cäwesax bic pa ri Eden, cäpe ri cämical ruc' ri c'ax

Quinban na chi ri at xukuje' ri ixok, quic'ulelaj na iwib… Ri rija'lil cuwach' na ri a jolom.
Chapletajic 3:15 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ri nabe u bixic ri utzalaj tzij, yo'm aretak xtzak ri winak: ri «rija'lil ri ixok» cuwach' na ri u jolom ri cumatz — are c'u wa' ri Jesus (Chapletajic 3:15; Aj Romab 16:20; Aj Galasib 4:4).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Aretak ri winak xmacunic, xa chi' chanim ri Dios xubij ri toc'obanic.

Sachibal na'oj

«¿Xa rumal u tijic jun wäch che' cäwesax bic xukuje' cäya' ri cämical che? ¿Mawi sibalaj cow ri Dios?»

Ri kas tzij

Ri elem bic pa Eden are k'atbal tzij xukuje' toc'obanic. We ta ri winak, tasom chrij ri Dios xukuje' pa we c'olem poro'tajinak, cutij che ri wäch che' re c'aslemal xukuje' cäc'asi' chbe k'ij sak, cäcanaj na pa c'ax chbe k'ij sak (Chapletajic 3:22). U ya'ic c'olibal che ri cämical xujak jun be re tzelejem; xa chi' chanim ri Dios xubij jun toc'obanel (Chapletajic 3:15). Pa ri k'atbal tzij c'o chic lok'ok'enic.

▸ Sic'ij na pu chic

Rumal ri man c'ulanic re u rayixic «queux jacha' ri Dios», ri mac xoc cho ri uwächulew. Ri c'olic man xa ta jun q'uipital pixab, xane' jun q'upital rachilanic.

  • Q'upital rachilanic · ruc' ri Dios (cäquewaj quib), ruc' niq'uiaj chic (cäquiya' mac), ruc' ri banom (k'ix ruc' c'ax).
  • Cämical · ri pixabanic «kas catcäm na» cux kas tzij.
  • Chapletajic 3:15 · pune' c'u chuxo'l ri k'atbal tzij, cäya' nabe ri u bixic ri toc'obanic. Ri etamanelab cäquibij che wa' ri «protoevangelium» (ri nabe utzalaj tzij).
⛺
3OJER PIXAB · RI BIXONEMraj 2000 nabe che K.

Ri qui tat qui nan

Ri Dios cubij che ri Abraham: «Catux na jun tewichibal».
Winak

Abraham · Isaac · Jacob · Jose

Nimak tak banoj

Ri trato ruc' ri Abraham, ri u sipaxic ri Isaac, ri cablajuj u c'ojol ri Jacob, ri Jose cux nim winak pa Ejipt

Quinban na jun nim tinimit… conojel ri winak cho ri uwächulew cäquirik na tewichibal rumal awech.
Chapletajic 12:2-3 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ri u bixic chi «conojel ri winak cäquirik na tewichibal» cätzakat ruc' ri Jesus, ri rija'lil ri Abraham (Aj Galasib 3:16).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Ri Dios nabe xtzucun che ri man takal ta che, xusic'ij ruc' ru bi', xukuje' xubano che jun tewichibal.

Sachibal na'oj

«¿Ri Abraham xtak'ix rumal nim u cojonic; mawi conojel ri winak re ri Loc'olaj Pixab e utzalaj tak achijab?»

Ri kas tzij

Ri Abraham xukuje' xban tzij ruc' xcab u c'u'x, xukuje' ri Jacob xa subunel. Ri Dios man xusic'ij ta ri «e takalic», xane' xusic'ij ri e c'o qui mac, rumal ri u tok'ob. Ri u xe' ri sic'inic man are ta ri qui utzil, xane' ri jiquilalaj lok'ok'enic re ri Dios (Ri Deuteronomio 7:7-8).

▸ Sic'ij na pu chic

Ri Dios cuchaplej u banic utzil che ri c'ax re conojel ri winak rumal u sic'ixic jun winak, ri Abraham. Ri u c'u'x are ri trato (u bixic) — jun nim tinimit, jun ulew, xukuje' «tewichibal che conojel ri winak.»

  • Cojonic · ri Abraham xcojon che ri u bixic ri man cäk'alajin taj, xukuje' xajilax suc' che (Chapletajic 15:6).
  • Isaac ruc' Jacob · ri u bixic cäk'ax bic; ri Jacob (Israel) cux qui tat ri cablajuj alaxic.
  • Jose · xc'ayix cumal ri rachalal pune' jeri', xpaki' chrij ri takanic — «ri Dios u q'uexom we c'ax ri' pa utzil» (Chapletajic 50:20).
🔥
4OJER PIXAB · TOC'OBANICraj 1446 nabe che K.

Ri elem ruc' ri juyub takaj

Ri Dios xresaj jun tinimit patanijela'b xukuje' xuban quech rib.
Winak

Moises, Aaron, ri faraon

Nimak tak banoj

Ri lajuj c'axc'olil, ri Pascua, ri ic'owem pa ri quiäk mar, ri Lajuj Pixab pa ri Sinai, ri rachoch ri Dios, 40 junab pa ri juyub takaj

Quixinc'am na ix jacha' che nu tinimit, are c'u ri in quinux na i Dios.
Elem 6:7 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ri Pascua — jawi' ri u quic'el ri carnel xresaj ri cämical — cuc'ut ri Jesus, «ri ka Pascua», ri xrip rumal kech (Nabe aj Corintib 5:7).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Xuta ri ok'ej re ri tinimit patanijela'b xukuje' rib xkaj ulok che qui toc'oxic.

Sachibal na'oj

«¿Mawi ri pixab jun choboj ri c'o che kac'ulamaxic rech cojcolotajic?»

Ri kas tzij

Ri Dios xebucol nabe chuwäch ri u ya'ic ri pixab. C'ä ri Lajuj Pixab cäquichap ruc' jun bixonem re toc'obanic: «In ri' ri Ajawaxel ri a Dios, ri xatresaj ulok pa Ejipt» (Elem 20:2). Ri pixab man are ta «chanima' rech catcolotajic,» xane' jun lok'olaj c'utubal chrij jas cäc'asi' jun tinimit colotajinak chic rumal ri tok'ob (Ri Deuteronomio 7:7-9). Ronojel mul nabe ri tok'ob; ri nimanic are ri c'ulanic.

▸ Sic'ij na pu chic

Ri nimalaj toc'obanic re ri ojer pixab. Ri Israel ri patanijela'b, xtzokopix rumal ru chuk'ab ri Dios xukuje' xux che ru tinimit.

  • Ri Pascua · ri ja' ri c'o u quic'el carnel pa ru chi', cäresax che ri cämical — u wächbal re ronojel ri sipanic ri xpe na.
  • Ri quiäk mar · toc'obanic jawi' man c'o ta chi be; ri «ic'owem chrij» cux retal jun c'ac' u chapic.
  • Ri trato re Sinai · rumal ri Lajuj Pixab cäquetamaj jas cäquibano jacha' ru tinimit ri Dios.
  • Ri rachoch ri Dios · jun loc'olaj ja ri cäc'ambalic jawi' ri Dios c'o chquixo'l ru tinimit — jun nabe retal re ri «Emanuel.»
  • 40 junab · rumal ri man c'ulanic jun alaxic cäc'a'y pa ri juyub takaj, pune' jeri' ri Dios c'o cuc' ruc' ri manaj ruc' ri u jolom sutz' ruc' k'ak'.
🗡️
5OJER PIXAB · RI C'OLEMraj 1400–1050 nabe che K.

Ri ch'aquibal ruc' ri k'atal tak tzij

Xquic'amo ri ulew, are c'u man c'o ta ajawinel, chquijujunal cäquiban ri cäkaj chquiwäch.
Winak

Josue; k'atal tak tzij jacha' ri Gedeon ruc' ri Sanson; Rut

Nimak tak banoj

Ri tzakem re Jerico, ri c'olem pa Canaan, jun jutak mul re mac–k'atbal tzij–toc'obanic

Pa tak ri k'ij ri' maja' ajawinel pa Israel, chquijujunal c'ut are cäquiban ri cäkaj chquiwäch.
K'atal tak Tzij 21:25 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Chrij ri rija'lil ri Rut cäpe ri David, xukuje' chrij ri rija'lil ri David cäpe ri Jesus (Ri Mateo 1). Pune' c'o chu'mil, ri rija'lil ri Mesias cäbe na chuwäch.

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Pune' xeq'uextaj che jutak mul, ronojel mul aretak xesic'inic xutak jun toc'obanel xukuje' xebuyac chic.

Sachibal na'oj

«Ri ch'aquibal re Canaan jun camisanic ri man c'o ta toc'obanic che — kas tzij c'ut ri Dios re ojer pixab cow ranima.»

Ri kas tzij

Are wa' jun c'ax ri man cäk'is ta pa xa jun tzij, xukuje' cäraj na chajinic. Are c'u ri Loc'olaj Pixab man cuc'ut ta wa' jacha' jun c'axanic chak, xane' jacha' jun k'atbal tzij xterene' jujun siglos re nimalaj etzelal (cucanaj quic'o' ri u sipaxic ac'alab), xterene' nim u paciencia (Chapletajic 15:16; Ri Deuteronomio 9:4-5; Ri Levitico 18:24-25). Ri Dios man cäranima' taj pune' che ri k'atbal tzij, xukuje' cuc'ulaj ruc' quicotemal ri cätzelej ruc'; pune' jun winak jun chic u tinimit, jacha' ri Rahab ruc' ri Rut (Ri Josue 6:25; Rut 4:13-17).

▸ Sic'ij na pu chic

Chuxe' ri Josue queboc pa ri ulew yo'm pa bixonem, are c'u aretak xec'oji'c xa chanim cäquisach u wäch ri Dios. Ri K'atal tak Tzij are wa' xa jun banoj jutak mul.

  • Ri jutak mul re mac · mac → c'axc'olil → sic'inic → jun k'atal tzij cätoc'obanic → mac chic. Xak cäc'axc'obirik.
  • Ri k'atal tak tzij · Gedeon, Sanson, Debora — toc'obanela'b xa che jun rat'al, pune' nimak ri caqui ban, c'o c'u qui mac.
  • Rut · jun jeb'elalaj tzijonem re jiquilal pa jun c'axalaj k'ij; jun ixok jun chic u tinimit cäoc pa ri rija'lil ri David (xukuje' ri Jesus).
👑
6OJER PIXAB · NIMALAJ K'IJraj 1050–930 nabe che K.

Ri jun ajawibal

Ri Dios cubij che ri David: «Ri a tem re ajawibal cäc'oji' na chbe k'ij sak.»
Winak

Saul · David · Salomon

Nimak tak banoj

Ri nabe ajawinel Saul, ri David ruc' ri Goliat, ri trato ruc' ri David, ri Salomon cuban ri rachoch ri Dios

Ri awija'lil xukuje' ri awajawinic quecanaj jic… ri a tem re ajawibal cäjekebax can chbe k'ij sak.
Ucab Samuel 7:16 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ri «tem re ajawibal chbe k'ij sak» cätzakat ruc' ri Jesus, ri rija'lil ri David — rumal ri' cäbix che «u C'ojol ri David» (Ri Lucax 1:32-33; Ri Mateo 1:1).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Mawi xuwesaj ru c'u'x che ri tzakinak David; rumal rib xubij jun ajawinel chbe k'ij sak.

Sachibal na'oj

«Ri David jun achi ri man c'o ta u mac — rumal ri' xbix che “jun achi jacha' ri caraj ri ranima ri Dios.”»

Ri kas tzij

Ri David xuban mac ruc' jun ixok xukuje' c'ä camisanic. «Jun achi jacha' ri caraj ri ranima ri Dios» man cubij ta chi man c'o ta u mac, xane' jun ri man xrewaj ta ru mac — ri xuk'ax ranima ruc' ronojel xukuje' ronojel mul xtzelej ruc' ri Dios (Salm 51). Ri u lok'ok'enic ri Dios man cuwesaj ta ru c'u'x c'ä che ri tzakinak nim.

▸ Sic'ij na pu chic

Ri nimalaj k'ij re Israel, chuxe' oxib ajawinelab.

  • Saul · ri nabe ajawinel ri xtak'ix cumal ri winak; utz u chapic pune' jeri' xch'akatajic rumal ri man c'ulanic.
  • David · «jun achi jacha' ri caraj ri ranima ri Dios.» Cuch'ac ri Goliat xukuje' cuban ri Jerusalen che ru tinimit nim u k'ij. Cuban jun nimalaj mac (ruc' Betsabe) pune' jeri' cuk'ax ranima ruc' ronojel ranima (Salm 51).
  • Ri trato ruc' ri David (Ucab Samuel 7) · ri Dios cubij chi cujekeba' can ru ja David chbe k'ij sak — ri kas u xe' ri eyebal re ri Mesias.
  • Salomon · pa nim u na'oj ruc' u k'inomal cuban ri rachoch ri Dios, are c'u che ri k'isbal re u c'aslemal cätzak che ri xajbal idolos.
⚔️
7OJER PIXAB · TZAKEM930–586 nabe che K.

Ri q'upital ajawibal

Cäjach pa relbal k'ij (Juda) ruc' pa rokebal k'ij (Israel), xukuje' jubic' jubic' cätzakic.
Winak

Ri ajawinelab quech quieb ajawibal; k'axal tak tzij jacha' ri Elias, Isaiy, Jeremiy

Nimak tak banoj

Ri q'upital ajawibal, ri xajbal idolos, ri u pixabaxic ri k'axal tak tzij

Ri Israel je xuban wa' che resaxic rib chuxe' ri cajawinic ri e rija'lil ri David c'ä camic.
Nabe Ajawinelab 12:19 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Pa wa' k'ij ri k'axal tak tzij cäquibij chic k'alaj ri Mesias ri cäpe na (Ri Isaiy 9:6; Ri Isaiy 53).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Che ri tinimit ri xresaj rib che xutak chquij ri k'axal tak tzij, ruc' bochi'nem: «Chattzelej, cha'.»

Sachibal na'oj

«Ri k'axal tzij jun ajk'ij ri cubij ri cäpe na — ri Dios re ojer pixab xa cäch'awic.»

Ri kas tzij

Ri u c'u'x ri k'axal tzij man are ta «u bixic ri cäpe na», xane' ri bochi'nem re ri Dios: «Chattzelej, cha'.» C'ä ri pixabanic re k'atbal tzij man cäraj ta u sachic, xane' u tzelexic ri winak che qui colic — «man quinwaj taj ri u cämical ri banal etzelal» (Ri Ezequiel 33:11).

▸ Sic'ij na pu chic

Pa ri u k'ij ri u c'ojol ri Salomon ri tinimit cäjachic: ri ajawibal re rokebal k'ij Israel (lajuj alaxic, u tinimit Samaria) xukuje' ri ajawibal re relbal k'ij Juda (quieb alaxic, u tinimit Jerusalen).

  • Israel (rokebal k'ij) · conojel ri ajawinelab cäquipatanij idolos; cätzak chuwäch ri Asiria pa ri junab 722 nabe che K.
  • Juda (relbal k'ij) · ri rija'lil ri David cäbe na chuwäch, ruc' jujun utzalaj ajawinelab jacha' ri Ezequias ruc' ri Josias, are c'u che ronojel cätzakic.
  • Ri k'axal tak tzij · Elias, Amos, Isaiy, Jeremiy cäquibij «¡chixtzelej!» Ri u bixic ri Mesias cänimar chic waral (ri «c'axalaj patanijel» re ri Isaiy 53).
⛓️
8OJER PIXAB · K'ATBAL TZIJ722 / 586 nabe che K.

Ri c'amem bic

Ri ajawibal cätzakic xukuje' ri winak cäquesax bic pa jun ulew chic.
Winak

Daniel, Ezequiel, Nabucodonosor

Nimak tak banoj

Ri Israel cätzak chuwäch ri Asiria (722); ri Juda cätzak chuwäch ri Babilon xukuje' cäporox ri rachoch ri Dios (586)

Uj t'uyul chquinakaj ri nima' re Babilon, cujok'ic aretak cänataj ri Sion chke.
Salmib 137:1 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Pa ri kajbal re ri bisonem ri Jeremiy cubij u bixic jun «c'ac' trato» (Ri Jeremiy 31:31) — are' wa' ri trato ri xuban ri Jesus pa ri k'isbal wa'im.

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

C'ä pa ri kas c'axalaj ulew re ri c'amem bic xkaj ulok cuc' xukuje' xubij ri utzalanem.

Sachibal na'oj

«Ri c'amem bic cuc'ut chi ri Dios xuya' can ronojel ri Israel.»

Ri kas tzij

Ri c'amem bic man are ta yaqui'lal, xane' pixabanic ruc' suc'umaxic jacha' jun Tat ruc' ri lok'alaj ral (Ri Hebreos 12:6). Ri Dios man xel ta bic; xc'oji' ruc' ri Daniel pa nim re ri c'amem bic xukuje' xubij: «In e weta'm ri chomanic… che u ya'ic jun eyebal c'uxaj ri cäpe na» (Ri Jeremiy 29:11).

▸ Sic'ij na pu chic

Ri pixabanic cux kas tzij. Ri rachoch ri Dios cäporoxic xukuje' ri winak cäc'am bic pa Babilon — cäquitzako ri ulew, ri ajawinel, xukuje' ri rachoch ri Dios: ri kas c'ax re ronojel.

  • Quieb tzakem · ri Israel (Asiria, 722 nabe che K.) xukuje' ri Juda (Babilon, 586 nabe che K.).
  • Daniel · jun u wächbal cojonic pune' pa jun ajawibal man cäcojon ta che ri Dios (pa ri u jul ri coj); cärilo ri u wächbal jun «ajawibal chbe k'ij sak» ri cäpe na.
  • Jun rat'al re eyebal · ri u wächbal ri David re ri chakij b'aqil ri cäc'astaj chic (Ezequiel 37) xukuje' ri «c'ac' trato» re ri Jeremiy cäquic'ut jun cäpe pa ri k'eku'm.
🧱
9OJER PIXAB · UTZALANEM538–430 nabe che K.

Ri tzelejem ulok

Cäquitzelej ulok xukuje' cäquiyac chic ri rachoch ri Dios ruc' ri tapia.
Winak

Esdras, Nehemiy, Ester, Zorobabel

Nimak tak banoj

Tzelejem rumal ru pixab ri Ciro, u yaquic ri rachoch ri Dios, u banic ri tapia re Jerusalen, u tzelexic ri Tzij

Are c'ut ri u quicotemal ri Ajawaxel are cayo'w ka chuk'ab.
Ri Nehemiy 8:10 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ri Malaquias, ri k'isbal wuj re ri ojer pixab, cuk'is u bixic jun takom che u banic ri be re ri Mesias: «Quintak na ri nu takom» (Ri Malaquias 3:1).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

C'ä che ri tinimit ri xq'uextaj che jutak mul man xresaj ta ru bixic, xane' xebuyac chic.

▸ Sic'ij na pu chic

Rumal ru pixab ri ajawinel re Persia, ri Ciro (538 nabe che K.), cächaplet ri tzelejem. Pa oxib mul cäquitzelej ulok xukuje' cäquiyac chic ri x-tzakic.

  • Zorobabel · cuyac chic ri rachoch ri Dios (xtz'akat 516 nabe che K.).
  • Esdras · cuc'ut chic ri Tzij xukuje' cuyac ri cojonic.
  • Nehemiy · cuyac ri tapia re Jerusalen pa 52 k'ij.
  • Ester · cuto' chquiwäch ri queböc'ow ri aj Israel pa Persia — «xa rumal wa' k'ij ri'.»
  • Jun rayinic ri c'ä k'olic · ri rachoch ri Dios c'olic, are c'u man c'o ta jun ajawinel jacha' ri David. Ri winak cäquieyej ri Mesias.
🌑
10CHQUIXO'L RI PIXAB · U BANIC RI BEraj 430–4 nabe che K.

Ri junab re taninic

400 junab man c'o ta u ch'abal jun k'axal tzij — pune' jeri' ri be cäbanic pa taninic.
Winak

Alejandro Magno, ri Macabeos, Roma

Nimak tak banoj

Persia → Grecia → tzokopital re ri Macabeos → takanic re Roma

C'ä pa ri k'ij aretak xesuc'umataj ronojel, ri Dios xutak ulok ri u C'ojol, ri xalax rumal jun ixok.
Aj Galasib 4:4 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ronojel wa' «u banic ri be» are u chac ri Dios rech ri Jesus xpe na «aretak xesuc'umataj ronojel.»

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

C'ä pa ri 400 junab re taninic, pa awatal, xubano ri be re ri toc'obanic.

Sachibal na'oj

«We pa 400 junab man c'o ta Tzij, ¿mawi che ri Dios xel bic o cuxlanic?»

Ri kas tzij

Ri taninic man are ta xa man c'o taj. Xak man xch'aw taj, are c'u che ronojel we k'ij ri' cuyac ri nimak tinimit, ch'abal, ruc' be che u banic ri be re ri toc'obanic. Pa ri kas tanibal k'ij, ri Dios cächacun ruc' nim lok'ok'enic chuwäch ronojel (Aj Galasib 4:4).

▸ Sic'ij na pu chic

Chreje ri Malaquias c'ä che ri c'ac' pixab, raj 400 junab queböc'ow man c'o ta jun c'ac' tz'ibatal Tzij. Pune' jeri', chrij ri tzijonem ri Dios cubano ri be re ri utzalaj tzij.

  • Cäjal ri nimak tinimit · Persia → Grecia (Alejandro, 333 nabe che K.) → ri Tolomeos ruc' ri Seleucos → ri yactajem re ri Macabeos (167 nabe che K.) → Roma (63 nabe che K.).
  • Ri ch'abal griego · ru ch'akem ri Alejandro xuban ri griego che ri ch'abal re conojel; ri ojer pixab xk'axtaj pa griego (ri Septuaginta), cubano ri be rech ri utzalaj tzij cäquij u wäch chanim.
  • Ri be ruc' ri jamaril re Roma · ri utzalaj tak be xukuje' ri «Pax Romana» queux be re u tzijoxic ri utzalaj tzij.
  • Synagoga ruc' molaj · ri tijonic pa synagoga cuya' rakan; cäquichap u banic ri fariseos ruc' ri saduceos; xukuje' ri rayinic re ri Mesias cäc'oji' u wäch.
✝️
11C'AC' PIXAB · TZ'AKATISANEMraj 4 nabe che K.–30 chrij K.

Cäpe ri Jesus

Ri Mesias yo'm pa bixonem xpe, xcämic, xukuje' xc'astaj chic.
Winak

Jesus, ri cablajuj tijoxelab, Xuan Bautista

Nimak tak banoj

Ri u winakirem (Navidad), ri u patan ruc' ri u tijonic ruc' ri cajmabal taj, ri cämical pa ri ripibal, ri c'astajibal pa rox k'ij

Ri Tzij xuc'am ri qui banic winak, xc'oji' chkaxo'l… nojinak che tok'ob xukuje' kastzij.
Ri Xuan 1:14 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ri rija'lil ri ixok (banoj 2), ri tewichibal re Abraham (3), ri carnel re Pascua (4), ri ajawinel chbe k'ij sak re David (6), ri c'ac' trato (8) — conojel cätzakat ruc' xa jun winak, ri Jesus: ri kas ka k'axal tzij, ka sacerdot, ruc' ka ajawinel.

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Aretak c'ä uj ajmaquib, xutak ulok ri u C'ojol che u ya'ic ri u c'aslemal.

Sachibal na'oj

«Ri Jesus xa jun chic chquixo'l ri utzalaj tak tijonelab; ri ripibal jun c'axalaj ch'aquem.»

Ri kas tzij

Ri Jesus xubij chi are Dios (Ri Xuan 8:58), xukuje' ri ripibal man xa ta xc'ulmataj o ch'aquem, xane' lok'ok'enic chomatalic. Man xc'am ta bic ruc' chuk'ab, xane' rib xuya' ru c'aslemal (Ri Xuan 10:18). «Man c'o ta jun nim na u lok'ok'ebal c'u'x chuwäch wa', chi cuya' ri u c'aslemal che qui q'uexwäch ri rachil» (Ri Xuan 15:13).

▸ Sic'ij na pu chic

Cäk'is ri taninic; cäpe ri yo'm pa bixonem. Ri quiejeb utzalaj tzij cäquik'alajisaj ri u c'aslemal, u cämical, ruc' ri c'astajibal re ri Jesus pa quiejeb peteneb.

  • U winakirem · ri Dios xux winak (Emanuel, «ri Dios c'o kuc'»), pa ri q'uixbalaj k'olibal re Belen.
  • U patan · cuc'ut ri rajawibal ri Dios, cucunaj ri yawab, cusic'ij ri ajmaquib. «Ri xilow nu wäch xrilo ri Tataxel.»
  • Ri ripibal · cutoj pa ka q'uexel ri u q'uexel ri mac ruc' ri cämical ri xpe rumal ri tzakic (banoj 2). Ri kas carnel re Pascua.
  • C'astajibal · cäc'astaj pa rox k'ij, cuwach' ru chuk'ab ri mac, ri cämical, ruc' ri Satanas — pa ri ripibal «xch'äcan paquiwi'» ri c'o qui takanic ruc' ri c'o qui cuinem (Aj Colosayib 2:15).

Rumal ri' ri Jesus are ka kas k'axal tzij (cuc'ut ri be che ri Dios), ka kas sacerdot (cutoj ri mac ruc' ri u c'aslemal rib), xukuje' ka kas ajawinel (cuch'ac ri mac, ri cämical, ruc' ri Satanas xukuje' cätaqui'n chbe k'ij sak).

🕊️
12C'AC' PIXAB · NIMARISANEMraj 30 chrij K.–

Ri u chapic ri iglesia

Cäpe ri Uxlabixel, xukuje' ri utzalaj tzij cäquij u wäch c'ä che tak ri qui chi' ri uwächulew.
Winak

Pedro, Pablo, ri nabe iglesia

Nimak tak banoj

Ri u kajem ri Uxlabixel pa Pentecostes, cäwinakir ri iglesia, ri utzalaj tzij cäquij u wäch chreje Jerusalen c'ä che Roma rumal ri c'axc'olil

Aretak c'u chpe ri Ruxlabal ri Dios piwi', quic'am na cuinem… quixel c'u na bic… c'o wi cho ronojel ri uwächulew.
Banoj 1:8 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Wa' tzijonem c'ä cätajin na wacamic. Ri Loc'olaj Pixab cäk'is ruc' ri u bixic chi ri Jesus cäpe na chic xukuje' cuban c'ac' che ronojel (Ri K'alajisanic 21).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

We lok'ok'enic ri xkac'amo, wacamic cutak che kajem cho ronojel ri uwächulew.

Sachibal na'oj

«Ri iglesia jun molaj re winak ri man c'o ta qui mac, o xa jun ja.»

Ri kas tzij

Ri iglesia man are ta jun comon re «loc'olab ri tz'aktinak», xane' re ajmaquib ri sachom qui mac. C'ä ri apostol Pablo xubij chrij rib: «in c'u ri' nim na ri nu mac chquiwäch conojel» (Nabe Timotey 1:15). Ri nabe iglesia xukuje' xch'a'o xukuje' xtzakic (Banoj 6:1; Nabe aj Corintib 1:11). Man are ta jun k'olibal re nimarisanic, xane' winak ri cäquik'ax ri lok'ok'enic ri xquic'amo (Ri Xuan 13:34-35).

▸ Sic'ij na pu chic

Xterene' ri Jesus xpaki' chicaj, ri Uxlabixel yo'm pa bixonem cäpe pa Pentecostes xukuje' cäwinakir ri iglesia. Ri utzalaj tzij cäquij u wäch ruc' nim chuk'ab.

  • Pentecostes · ri Uxlabixel cuban ri tijoxelab ri quexe'jic queux k'alajisanela'b chuc'ux.
  • Pedro · cutzijoj ri utzalaj tzij chque ri aj Israel pa Jerusalen.
  • Pablo · chreje c'axc'olisanel cux apostol, cuyac iglesias pa ronojel ri uwächulew re ri man e aj Israel taj xukuje' cutz'ibaj ri wuj.
  • C'ä che tak ri qui chi' ri uwächulew · Jerusalen → Judey → Samar → Roma. Ri u bixic che ri Abraham re «conojel ri winak» cux kas tzij.
  • Xukuje' ri uj · ri tzijonem man cäk'is taj; cäbe na chuwäch c'ä che ri u tzelejem ri Jesus ruc' ri c'ac' caj ruc' c'ac' ulew.
🌅
13C'AC' PIXAB · TZ'AKATISANEMCäpe na

Ri utzalanem (ronojel c'ac')

Ri Jesus cäpe na chic xukuje' cuban c'ac' che ronojel.
Winak

Ri Jesus ri cäpe na chic; conojel ri tinimit

Nimak tak banoj

Ri u tzelejem, ri k'isbal k'atbal tzij, ri u k'isic ri mac·cämical·ok'ej, jun c'ac' caj ruc' c'ac' ulew

Cusu' na ronojel ri u wa'l qui wäch ri e ok'inak. Man c'o ta chi cämical. Man c'o ta chi bis, man c'o ta chi curak u chi' rumal c'ax.
Ri K'alajisanic 21:4 (Quiché)

🧵Cuc'ut ri Jesus

Ri Eden re ri nabe banoj cäutzalax na pa ri k'isbal jacha' ri «C'ac' Jerusalen.» Ri Dios cäc'oji' na ruc' ru tinimit chbe k'ij sak — ri tz'akatil re ri Emanuel (Ri K'alajisanic 21:3; Ri Mateo 1:23).

💛Lok'ok'enic ri man cätani taj

Che ri k'isbal cusu' na ronojel ri u wa'l qui wäch xukuje' cuban c'ac' che ronojel pa lok'ok'enic.

▸ Sic'ij na pu chic

Ri Loc'olaj Pixab man cäk'is ta pa ri u k'ij ri iglesia. Ri u k'isbal wuj, ri K'alajisanic, cuc'ut ri Jesus ri cäpe na chic che u tz'akatisaxic ronojel.

  • Ri u tzelejem · ri ajawinel yo'm pa bixonem cäpe na ruc' juluwem.
  • Ri k'isbal ch'akanem · ri Satanas ruc' ri cämical cäch'aquic chbe k'ij sak, xukuje' ri Crist cätaqui'n jacha' Ajawinel quech ri ajawinelab (Nabe aj Corintib 15:25-26; Ri K'alajisanic 20:10).
  • K'atbal tzij ruc' c'astajibal · ronojel ri man suc' taj cäsuc'umax na, xukuje' ri e cäminak cäquic'astaj na.
  • Jun c'ac' caj ruc' c'ac' ulew · ri mac, ri cämical, ri ok'ej, ruc' ri c'ax cäsach na chbe k'ij sak (Ri K'alajisanic 21:4).
  • Ri Eden utzalaxinak chic · pa jun «C'ac' Jerusalen» ri utz na chuwäch ri nabe, ri Dios cäc'oji' na ruc' ru tinimit chbe k'ij sak — ri jawi' cäbe wi ronojel ri Loc'olaj Pixab.

Rumal ri' wacamic are u k'ij ri «xbantajic chic, pune' jeri' c'ä mawi tz'akat»: ruc' ri Jesus ri toc'obanic xbantaj chic, are c'u ri u tz'akatil c'ä cäeyexic.

JAS CUBIJ WA' TZIJONEM CHWE «IN»

Ri kas u c'u'x ri Loc'olaj Pixab

Ri Loc'olaj Pixab man are ta jun wuj re tijonic chrij «u banic utzalaj winak.»

Are jun tzijonem chrij jas ri Dios, xa rumal tok'ob, xebucol ri ajmaquib ri man quecuin ta che qui colic cu'. Pa ru c'u'x c'o ri Jesucrist.

Ri jutak mul re Israel kas u wächbal «in»

Xajbal idolos→C'axc'olil→Sic'inic→Ri Dios cätoc'obanic→Xajbal idolos chic…

Chreje ri K'atal tak Tzij c'ä che ri c'amem bic, ri Israel cuban wa' jutak mul ri man cäk'is taj. Ri Loc'olaj Pixab man xutz'ibaj ta wa' rech cojetzeloj quib: «jas k'isbal kech.»

Are jun lemow. Ri u c'u'x man are ta «je wa' xquibano ri are',» xane' che kilic chi «in xukuje' jeri' quinbano» (Nabe aj Corintib 10:11).

Jun idol man xa ta jun tz'akom chuwächbal. Are ronojel ri cakalok'oj o cäcubi' ka c'u'x chrij chuwäch ri Dios — meu, ch'aquem, ya'ic k'ij, winak, c'ä in. Xukuje' u cojic ri Dios jacha' jun chac re u banic ri nu rayibal are xukuje' xajbal idolos.

Che ri k'isbal, ri kas idol are «in t'uyul pa ru tem ri Dios.»

¿Jas c'u che ri Dios cucol wa' ajmac? Are wa' ri u c'u'x ri utzalaj tzij ri cutzijoj ri Loc'olaj Pixab.

💔

Ri nabe mac — man c'o ta jun suc'

Ri c'olic man are ta «jujun itzel tak chac», xane' ri u xe' ri animaj. Chreje ri Adan, conojel quealax chuxe' ri mac xukuje' man quecuin ta cu' che opanic ruc' ri Dios.

“Man c'o ta jun suc'! ¡Mawi jun!… Conojel c'ut e macuninak. E najtajisam che ri u juluwem ri Dios.” — Aj Romab 3:10-12, 23 (Quiché)
⚖️

Ri pixab man cäcuin ta che nu colic

Ri pixab man are ta jun pak'bal, xane' jun lemow. Ri kas cawaj cabano, kas cuc'ut chawäch jas naj cattzakic. Ri u rayibal are u c'amic bic ka c'u'x ruc' ri Crist.

“Are c'u ri pixab xak xuwi cuk'alajisaj chkawäch chi uj ajmaquib… ri pixab xujuchajij… che ka c'amic bic ruc' ri Crist.” — Aj Romab 3:20 · Aj Galasib 3:24 (Quiché)
🎁

Rumal tok'ob — jun sipanic, man are ta chac

Ri toc'obanic man are ta ri tojbal re chac molom, xane' jun sipanic re ri Dios che ri man takal ta che. Rumal ri' man c'o ta jun cäcuin che u nimarisaxic rib.

“Rumal ri u tok'ob ri Dios ix colotajinak chic, rumal ri i cojonic… Man cumal ta jastak ri quibano, rech jeri' man c'o ta jun cuya' cunimarisaj rib.” — Aj Epesib 2:8-9 (Quiché)
🙏

K'alajisam suc' rumal ri cojonic

Man rumal ta u nimaxic ri pixab, xane' rumal cojonic che ri Jesucrist cäk'alajisaxic chi uj suc' — man cojrik'ow ta che ri ka suc'umal, xane' che ri u suc'umal rija'.

“Aretak k'alajisam chic chi uj suc' rumal ri ka cojonic, c'o jamaril chkaxo'l ruc' ri Dios… man c'o ta jun winak cäk'alajisaxic chi suc'… xane' rumal ri qui cojonic che ri Jesucrist.” — Aj Romab 5:1 · Aj Galasib 2:16 (Quiché)
📖

Ri Loc'olaj Pixab cuc'ut ri Jesus

Ri Loc'olaj Pixab man are ta jun wuj re nimak tak achijab o jun wuj re to'baxic rib. Chreje ri Chapletajic c'ä che ri K'alajisanic, ronojel u xak cuya' k'alajisanic chrij xa jun: ri Jesucrist.

“E are c'u wa' ri queyo'w k'alajisanic chwij… Xuk'alajisaj chquiwäch ri Tzij ri qui bim can chrij ri are' pa conojel ri Tz'ibatalic.” — Ri Xuan 5:39 · Ri Lucax 24:27 (Quiché)
👑

Ri rajawibal ri Dios — ri u c'u'x re u tzij ri Jesus

Ri tzijonem ri nim xuc'ut ri Jesus. Ri rajawibal jawi' ri Dios cätaqui'n jacha' ajawinel xoc cho ri uwächulew ruc' ri Jesus xukuje' cätz'akat na pa ri u tzelejem. Rumal ri ripibal ruc' ri c'astajibal, ri Jesus are ri kas Ajawinel ri xuch'ac ri mac, ri cämical, ruc' ri Satanas.

“Xtz'akat ronojel, xopan ri k'ij. Nakaj chic c'o wi ri rajawibal ri Dios. Chiq'uexa' i c'u'x, chixcojon che ri utzalaj tak u tzij.” — Ri Marcux 1:15 (Quiché)
✝️

Ri utzalaj tzij — rija' xutz'akatisaj ronojel

Ri q'uexel re ri mac ri man quincuin ta che tojic, ri Jesus xutoj pa nu q'uexel pa ri ripibal, xukuje' rumal ri c'astajibal xuch'ac ri cämical. Man quinjeker ta chrij ri «chabano,» xane' chrij ri «xtz'akatic.»

“Xtz'akatic… Aretak c'ä uj ajmaquib, ri Crist xcäm rumal kech.” — Ri Xuan 19:30 · Aj Romab 5:8 (Quiché)

Ronojel ri Loc'olaj Pixab cuc'ut xa jun k'olibal.

Ri winak man xecuin taj che u wach'ic ri jutak mul re mac cu', xukuje' man c'o ta jun suc'. Rumal ri' c'o jun ri c'o che cutoj ri q'uexel pa qui q'uexel.

Ri Jesus man xa ta xpe che u ya'ic utzalaj tijonic. Man c'o ta jun be chic re nu colic, rumal ri' xpe.

Ri c'o ta che xc'oji' pa we ripibal ri' are in.
Ri Jesus xuc'am ri nu mac xukuje' xrip waral pa nu q'uexel.

«Xsoc qui mac quech ri e ka c'ulelanic, xban c'ax che qui mac… cumal ri e u socotajic cakarik rutzil ka wäch.» — Ri Isaiy 53:5

¿C'ä c'o jas cuya' bis chawe?

▸ ¿Jun camisanel ri cäcojon xa cäbe chicaj, are c'u jun ri utz xc'asi' ri man cäcojon taj cäbe pa tij?

Are jun pakbal tzij suc'. Are c'u quieb sachibal na'oj awatal chuxe'.

① Ri Loc'olaj Pixab man cujach ta ri winak pa «utz vs. itzel.» Ri etabal man are ta «utz na chuwäch ri jun chic,» xane' «ri tz'akatalaj loc'olal re ri Dios.» Chuwäch rija', man c'o ta jun «utz na» (Aj Romab 3:23). Rumal ri' wa' man are ta «utzalaj winak vs. camisanel,» xane' jacha' quieb ri c'o xa jun camical yab cuc': jun cuc'am ri cunabal, ri jun chic cresaj rib, cubij: «utz na ri nu wäch chuwäch rija'.»

② Xa jun cäjachow ri caj ruc' ri tij. Man are ta ri rajil ri chac, xane' we ac'amom ri Jesucrist jacha' Ajaw xukuje' ri c'ax re ri a mac xsuc'umtajic. Ri c'o suc'umam ri u mac rumal ri u quic'el ri Crist cäbe chicaj; ri man cuc'am ta wi, ri c'ä c'o ri u mac, mawi cäbe. Man c'o ta jun utzalaj chac cäcuin che u suc'umaxic ri c'ax re ri mac.

Rumal ri' ri caj ruc' ri tij man are ta jun «tojbal re utzalaj noc'ojanic,» xane' jun u banic re ri rachilanic ruc' ri Crist. Xukuje' «cojonic» man are ta jun na'oj re ri jolomaj, xane' jun q'uexem re jachin cätaqui'n pa ri c'aslemal: ri kas cuc'amo man cärilo nim, xane' cäk'ax ranima nim na. Are c'u ri u suc'umaxic rib («utzalaj winak in») ri kas c'ax che wach'ic, ri cubano cojuchoman chi man cärajawaxic ta ri Crist (Ri Lucax 18:9-14).

Ri Loc'olaj Pixab cubij k'alaj: «Ri cäcojon che are', man cäk'at ta tzij puwi. Are c'u ri man cäcojon taj, k'atom chi tzij puwi'» (Ri Xuan 3:18). Ri k'atbal tzij man are ta «u choboxic ri a c'aslemal aretak catcäm chic,» xane' k'atom chi rumal we xac'amo ri Crist.

Aj Romab 3:23 · Ri Xuan 3:18 · Aj Epesib 2:8-9 · Ri Lucax 18:9-14

▸ ¿Mawi xa che u banic utzalaj c'aslemal, pune' man quincojon ta che ri Jesus?

Are wa' ri nim na cächomaxic, are c'u cusach u wäch jas ri «kas c'olic.» Cojya' jun wächbal.

Cha'chomaj chi at c'o pa jun barco re elek'omab. Pune' nim cabano che u meso'xic ri barco, kas utz cabano cuc' ri e c'o pa ri barco, kas jeb'el ri a c'aslemal — c'ä at jun elek'om, rumal chi ri barco cattuc'aj jawi' cäbe wi (ri c'olibal re k'atbal tzij). Ri c'olic man are ta «ri rajil ri chac,» xane' «jawi' barco at-c'o wi» (ri awach).

Rumal ri' ri utzalaj tzij man cubij ta «cha'tija' awib che u banic utzil»; cubij «chaq'uexa' ri barco.» Cha'kaj ulok che ri barco re ri mac xukuje' cha'ic'owo ruc' ri Jesus — pa ri c'ac' awach re jun ral ri Dios. Wa' man are ta u nimarisaxic ri a noc'ojanic ruc' chac, xane' u cubsaxic a c'u'x chrij ri yo'w ru k'ab xukuje' catic'ow ruc' ru barco.

Kas tzij ri Loc'olaj Pixab cubij ri toc'obanic jacha' wa' q'uexem — «Xujresaj pa ri u cuinem ri k'eku'm, xujuk'axej c'u pa ri rajawibal ri lok'alaj u C'ojol» (Aj Colosayib 1:13).

Mawi casach u wäch: man cubij ta chi ri utzalaj c'aslemal man c'o ta u patan. Ri utzil man are ta ri «u rajawaxic» re ri toc'obanic, xane' ri u wäch. Ri xq'uextaj ru barco wacamic cäc'asi' utz man rumal ta xibanic, xane' rumal ri lok'ok'enic re jun ral.

Aj Colosayib 1:13 · Ri Xuan 1:12 · Ri Xuan 3:3 · Aj Epesib 2:8-9

▸ We jun banal c'ax cubij «xutoc'obej chic nu wäch ri Dios» xukuje' c'o pa jamaril aretak ri xc'ax che c'ä cäc'axc'obic — ¿mawi sibalaj nucan ri toc'obanic?

Ri pakbal tzij suc', xukuje' ri c'ax kas tzij. Are c'u jun u bixic jacha' wa' man are ta «ri toc'obanic re ri Loc'olaj Pixab» — are jun q'uexem re.

① Ri u toc'obanic ri Dios man cuc'is ta nucan. Ri mac man cäc'uyic jacha' ta «man c'o ta xbantajic»; ri Dios rib xutoj ru q'uexel ruc' ru c'aslemal ri u C'ojol. Ri ripibal man cuc'ut taj chi ri mac cänim taj, xane' jas nim ri mac: are ri kas c'ax na toc'obanic cho ri uwächulew.

② Ri kas q'uexem c'u'x cuya' u wäch. We jun banal c'ax cärilo nim chuwäch ri xc'ax che — «xutoc'obej chic nu wäch ri Dios, jeri' in c'o pa jamaril» — man are ta q'uexem c'u'x, xane' jun u wächbal (Ri Mateo 3:8). Xukuje' ri toc'obanic chquixo'l jun winak ruc' ri Dios man cuc'is ta ri u soquic ri xc'ax che, xukuje' man cuya' ta ku' che ri xc'ax che chi cutoc'obej.

③ Ri mac man are ta xa «cäya' canok.» Ronojel mac cätojic pa jun chquixo'l quieb c'olibal — o ri Crist cuc'amo pa ri ripibal (che ri cäcojon che rija' man c'o ta chi k'atbal tzij, Aj Romab 8:1), o ri man cuc'am ta wi che ri k'isbal, rija' cuc'amo. Rumal ri' man c'o ta «toc'obanic nucan.» Ri banal c'ax c'o u q'uexel xukuje' chuwäch ri k'atbal tzij re wa' uwächulew (Aj Romab 13:1-4).

④ Ri u wa'l u wäch ri xc'ax che man e nuch'in ta chuwäch ri Dios. Ri Dios cäok' cuc' ri queok'ic, cänataj che ronojel u wa'l u wäch, xukuje' che ri k'isbal rib cusu' na (Ri K'alajisanic 21:4). Rumal ri' ri xc'ax che man cuc'am ta xa rutil ri toj q'uexel, xane' cäcuin che u jachic che ri Dios suc' (Aj Romab 12:19 — «Wech in ri tojow q'uexel, in quintojow na, cächa' ri Ajawaxel»).

Ri Mateo 3:8 · Aj Romab 8:1 · Aj Romab 13:1-4 · Ri K'alajisanic 21:4

Jeri' — ¿jas chwij in?

Wa' lok'ok'enic man are ta etamabal, xane' jun sic'inic. We ri lok'ok'enic ri xrip pa a q'uexel xchapow ri awanima, cha'bana' wa' ch'awem chanim, jun ratz'iyak jun ratz'iyak, chanim chanim.

Dios,

quinch'obo chi in jun ajmac ri man quincuin ta che nu colic.

Quincojo chi ri Jesus xcäm rumal wech pa ri ripibal xukuje' xc'astaj chic.

Cha'sacha' ronojel ri nu mac, xukuje' chreje wacamic catux ri Wajaw re ri nu c'aslemal.

Chinac'amo jacha' a c'ojol, xukuje' chaya' chwe quinc'asi' jun c'ac' c'aslemal.

Pa ru bi' ri Jesus quinban wa' ch'awem. Amen.

We xabano wa' ch'awem ruc' ronojel awanima, ri Loc'olaj Pixab cubij chi xatux jun ral ri Dios. Man at-tuquel ta chic — cha'tzucuj jun iglesia nakaj xukuje' cha'bina' junam ruc' niq'uiaj pa ri cojonic.

«Conojel c'ut ri xec'amowic, ri quecojon che ri u bi', xuya' ri c'olbal chque chi quebux ralc'ual ri Dios.» — Ri Xuan 1:12 · Aj Romab 10:9-10

Xa jun Dios,
ruc' xa jun tzijonem,
cojutzucuj ruc' jun lok'ok'enic
ri man cätani taj.

«Mawi ri cämical, mawi ri c'aslemal… mawi ne jun jasach chic ri banom rumal ri Dios, cäcuin ta che ka tasic chrij ri lok'ok'ebal u c'u'x ri Dios, ri yo'm chke rumal ri Crist Jesus ri Kajaw!» — Aj Romab 8:38-39

Pa wa' tzijonem, ri Pixab, ri wuj re bix, ri k'axal tak tzij, ruc' ri wuj cäquiya' ri «tio'jil.»
Wacamic, jachique wuj cajak, cawetamaj jawi' at-c'o wi pa ri tzijonem.

Banom chrij ri chomanic re ri toc'obanic-tzijonem, evangelico · reformado ri cäquiya' u wäch ri u q'uiyal ri iglesia protestante re Corea.

Pakbal tak tzij · na'oj — Cha'taka' jun wuj