Naaneg
🧵Wilgda a Zezi
Dũni wã naana ne «Gomdã». A Zã Koe-noogã yetame tɩ Gom-kãng yaa a Zezi meng (Zã 1:1-3).
💛Nonglem sẽn ka basd
Kibarã sɩngre ka bʋʋd ye, yaa dũni sẽn naan ne nonglem sẽn pids n yɩɩda.
«Bõe yĩng la Wẽnd naan ned sẽn tõe n maan yel-wẽnde? A sã n da ka naan-a, rẽ ka sõma n yɩɩd sɩda?»
Wẽnd ka naan dũni wã ne ninsaalã ne ya-bõoneg yĩng ye, yaa ne nonglem sẽn pids n yɩɩda. Maan ninsaal wa ned sẽn tõe n loe ne Wẽnde yaa nonglem a meng yĩnga. La baa yel-wẽnã kẽebr ka yi Wẽnd fãagr sasrã yĩng ye (Efɛɛz Rãmba 1:4-5). Biibl wã pipi sõsg ka bʋʋd ye, yaa nonglem.
▸ Karem-y n paase
Biibl wã ka sɩng ne yam-bãngr gomd ye, a sɩnga ne togsgo: «Sɩngrẽ, Wẽnd…». Dũni wã ka zaalem ye, a yaa Wẽnnaam sẽn yaa nin-buudã tʋʋma.
- Wẽnd wõnde · ninsaal a yembr bal n naan wa Wẽnd wõnde, t'a bãng Wẽnde la a ges dũni wã yelle.
- Vʋʋsgo · raar a yopoe wã vʋʋsg wilgda tɩ bũmb fãa ra saame la a ra bee ne laafɩ (shalom): «Wẽnd yãame t'a yaa sõma».
- Edɛn · dũni wã sẽn nan ka sãam taoore, Wẽnd ne ninsaal sẽn kẽnd ne taaba.
Lʋɩɩsem
🧵Wilgda a Zezi
Koe-noogã pipi kãabga, sẽn kõ lʋɩɩsmã poor tao-tao: «paga kamba» na n bedsa waafã zugu — la a yaa a Zezi (Sɩngrẽ 3:15; Rom Dãmba 16:20; Galat Rãmba 4:4).
💛Nonglem sẽn ka basd
Ninsaal sẽn maan yel-wẽnã bal, Wẽnd kãaba fãagrã zĩig kãng tao-tao.
«B yiis-a Edɛn la b kõ-a kũum biig a yembr dɩɩb yĩng bala? Wẽnd ka yaa to-toog n yɩɩd sɩda?»
Edɛn yiisgã yɩɩ bʋʋd la nimbãan-zoeer me. Ninsaal sã n da pa zãag ne Wẽnd la a sãamg pʋgẽ n dɩ vɩɩm tɩɩgã n vɩ wakat fãa, a na n paa toog pʋgẽ wakat fãa (Sɩngrẽ 3:22). Sak tɩ kũum wa pakda lebgr sore; la zĩig kãng meng Wẽnd kãaba fãagda (Sɩngrẽ 3:15). Nonglem ra zoe n bee bʋʋdã pʋgẽ.
▸ Karem-y n paase
Ne tõog-kɩɩsg sẽn dat n «lebg wa Wẽnde», yel-wẽn kẽe dũni wã pʋgẽ. Biis ka tõog kɩɩsg bal ye, a yaa zʋg-loees kaoore.
- Loees sẽn kao · ne Wẽnde (solgre), ne taaba (taal ningri), la ne dũni wã (gõaadã ne tʋʋm-toogo).
- Kũum · keoogr ning «f na n kiime» wã pidsame.
- Sɩngrẽ 3:15 · la bʋʋdã sʋka, fãagr kãabg n deng n wa. Bãngdbã boond-a-la «protoevangelium» (pipi koe-noogo).
Yaab-rãmbã
🧵Wilgda a Zezi
Kãabg ning sẽn yet tɩ «buud fãa na n paam barka» wã pidsda a Zezi nengẽ, sẽn yaa a Abrahaam yagengã (Galat Rãmba 3:16).
💛Nonglem sẽn ka basd
Wẽnd deng n baoa ned sẽn ka zema, n bool-a ne a yʋʋre, n maan-a barka soore.
«B yãka a Abrahaam a tẽeb sẽn yaa kãsengã yĩnga; Biibl neba fãa ka manesem kãsemdb sɩda?»
A Abrahaam me yagsa ziri la a sãmbe, la a Zakoob ra yaa belgda. Wẽnd ka bool «sẽn zems-bã» ye, a boola sẽn pa zems-bã ne yamleoogo. Yãkrã bʋʋm ka b sõmblem ye, yaa Wẽnd nonglem sẽn yaa sɩda (Tõog Kʋdr 7:7-8).
▸ Karem-y n paase
Wẽnd sɩnga ninsaalba fãa yellã maneg ne a sẽn bool ned a yembr, a Abrahaam. A sũur-biisẽ yaa kaoolã (kãabga): buud kãsenga, tẽnga, la «barka buud fãa yĩnga».
- Tẽebo · a Abrahaam tẽe kãabg ning b sẽn pa yãta, la b geelg-a-la tɩrlem (Sɩngrẽ 15:6).
- A Izaak ne a Zakoob · kãabgã loogda yʋʋm-yãang yaoolã nengẽ; a Zakoob (Israyɛl) yaa buud piig la a yiibã ba.
- A Zozɛf · b ba-biis koos-a-la, la a wa lebg naab Ezipte: «Wẽnd kɩtame tɩ neer yi a pʋgẽ» (Sɩngrẽ 50:20).
Yiibu ne we-raoogo
🧵Wilgda a Zezi
Pakã, pe-bil zɩɩm sẽn yiis kũumã, wilgda a Zezi sẽn yaa «tõnd Pak pe-bila», b sẽn ka da-luk zug tõnd yĩnga (1Korẽnt Rãmba 5:7).
💛Nonglem sẽn ka basd
A wʋma nin-buiid sẽn yaa yembsã kasetã n sig a meng n wa fãag-ba.
«Tõogã (noya) ka makr bɩ noor ned sẽn tog n tõog n paam fãagre sɩda?»
Wẽnd fãag-b-la nan n kõ-b Tõogã. Tõog Goam piigã sɩngda ne fãagr togsgo: «Yaa maam, f Soaala, n yiis foo Ezipt tẽnga» (Yikri 20:2). Tõogã ka «sak-a tɩ f paam fãagre» ye, a yaa nonglem sor-wilgr sẽn wilgd sẽn zoe n paam-b fãagr ne yamleoog sẽn na n vɩɩmd to-to (Tõog Kʋdr 7:7-9). Yamleoogã n deng wakat fãa; sakrã yaa leoore.
▸ Karem-y n paase
Kaool kʋdrã fãagr sẽn yɩɩd fãa. Israyɛl sẽn da yaa yemse, paama lohorem ne Wẽnd pãnga, la a lebg b buudu.
- Pakã · roog ning sẽn tar pe-bil zɩɩm a noorã, kũumã loogd-a-la zĩig: maoong fãa sẽn pʋgd taab makre.
- Mog-miuugã · fãagr sor sẽn sɛ zĩiga; «pɩɩsgo» yaa sɩngr paalg makre.
- Sinayi kaoolã · ne Tõog Goamã, b zãmsda b sẽn na n vɩɩmd wa Wẽnd buud to-to.
- Fu-roogã · wẽn-doog sẽn kẽnd Wẽnd sẽn zĩnd b buudã sʋka: «Emanuel» bilgre.
- Yʋʋm 40 · tõog-kɩɩsg kɩtame tɩ yãang a yembr kẽn we-raoogẽ, la Wẽnd kell n bee ne-b ne manã la sa-wilg-luglg ne bug-luglga.
Tõogr ne bʋ-kaoodbã
🧵Wilgda a Zezi
A Rut buudã pʋgẽ la a Davɩɩd yita, la a Davɩɩd buudã pʋgẽ la a Zezi yita (Matye 1). Baa zĩlmã pʋgẽ, Mesi wã buud kẽnda taoore.
💛Nonglem sẽn ka basd
Baa b sẽn zãgs-a naoor wʋsgo, b sẽn da kelmd fãa a tʋmda fãagd n yik-b yɛsa.
«Kanaã tõogrã yɩɩ kʋʋb sẽn ka nimbãan-zoeere; kaool kʋdrã Wẽnd yaa to-toog baasgo.»
Yaa yel sẽn yaa toog n ka tõe n manege gom-yend pʋgẽ ye, la a baoodame tɩ d gũus sõma. La Biibl wã ka wilg-a wa wẽgb zaalem ye, a yaa bʋʋd yʋʋm kobs wẽnem sẽn yɩɩd poore (sẽn naag kamb maoongo), sũ-mar wʋsg poore (Sɩngrẽ 15:16; Tõog Kʋdr 9:4-5; Maan-kʋʋdba 18:24-25). Wẽnd ka tʋlsd baa bʋʋdã, la a deega ne sũ-noog sẽn lebg n wa-a nengẽ, baa a yaa sãana, wala a Rahab ne a Rut (Zozue 6:25; Rut 4:13-17).
▸ Karem-y n paase
A Zozue taoor lʋɩɩbẽ b kẽe kãabg tẽnga, la b sẽn zĩnd b yĩmda Wẽnde ka kaoos ye. Bʋ-kaoodbã sɛb yaa ylemd a yembr sẽn pʋgd taaba.
- Yel-wẽnã ylemd · yel-wẽn → toogo → kelgre → bʋ-kaood fãagr → yel-wẽn yɛsa, n paasdẽ.
- Bʋ-kaoodbã · a Zedeõ, a Sãmsõ, a Debora… fãagdb sẽn pa kaoosde, sẽn yɩ kãsemdba la sẽn tar kongr wʋsgo.
- A Rut · sɩd-pʋʋsg vẽenem sasa-lik wakate; sãan pag kẽe a Davɩɩd buudẽ (la a Zezi rẽndẽ).
Rĩung a yembrã
🧵Wilgda a Zezi
«Zaoor sẽn kaoosd wakat fãa» wã pidsda a Zezi nengẽ, sẽn yaa a Davɩɩd yagenga — yaa rẽ yĩng la b boond-a t'«a Davɩɩd Biiga» (Luki 1:32-33; Matye 1:1).
💛Nonglem sẽn ka basd
A ka bas baa a Davɩɩd sẽn lʋɩ wã ye; a maasem yĩnga a kãaba rĩm sẽn kaoosd wakat fãa.
«A Davɩɩd yɩɩ kãsemd sẽn ka tar kongre; yaa rẽ yĩng la b boond-a t'“rao sẽn zems Wẽnd sũur”.»
A Davɩɩd maana yoobo la baa nin-kʋʋbo. «Rao sẽn zems Wẽnd sũur» ka rat n yeel tɩ a ka tar kongr ye, yaa a sẽn ka solg a yel-wẽn ye — a tuuba zãng la a kell n lebgd n wat Wẽnd nengẽ (Yɩɩll 51). Wẽnd nonglem ka basd baa ned sẽn lʋɩ kãsengã ye.
▸ Karem-y n paase
Israyɛl ziirã wakate, naab a tã taoor lʋɩɩbẽ.
- A Sayɩll · pipi naab ning nebã sẽn kotã; sɩngr sõma la b basa a tõog-kɩɩsg yĩnga.
- A Davɩɩd · «rao sẽn zems Wẽnd sũur». A tõoga a Goliat la a maan Zerizalɛɛm a rĩung-tẽnga. A maana yel-wẽn-kãseng (a Batseba), la a tuubame ne a sũur fãa (Yɩɩll 51).
- Kaoolã ne a Davɩɩd (2Samwɛl 7) · Wẽnd kãabame n na n vigl a buudã wakat fãa: Mesi wã saagr yẽgrã.
- A Salomõ · yam ne paoong sẽn yɩɩd zĩigẽ, a meee Zerizalɛɛm wẽn-doogo, la baasgo a lʋɩɩ bõn-naands pʋʋsgo.
Rĩung sẽn welg taabã
🧵Wilgda a Zezi
Wakat kãngã, bãngdbã togsda Mesi ning sẽn watã yelle vẽeneg n paasdẽ (Ezayi 9:6; Ezayi 53).
💛Nonglem sẽn ka basd
Nin-buiid sẽn bas-a wã, a kell n tʋmda bãngdba n kot-ba: «Lebg-y n wa, m kota.»
«Bãngd yaa bagr-maand sẽn togsd beoog yelle; kaool kʋdrã Wẽnd yaa sũ-puug bala.»
Bãngd yellã ka «beoog togsg» ye, yaa Wẽnd sũ-sãangã kelgre: «Lebg n wa.» Baa bʋʋd keoogr ka baood sãoong ye, a baoodame tɩ lebg n wa n paam vɩɩm: «Mam pa nong nin-wẽnsa kũum ye, mam sẽn date, yaa b teem zʋgo n paam n vɩɩnde» (Ezekiyɛl 33:11).
▸ Karem-y n paase
A Salomõ biigã wakate, rĩungã welgda: Israyɛl (goabga), buud piig, a tẽng-kãseng Samari; la Zida (rɩtga), buud a yiibu, a tẽng-kãseng Zerizalɛɛm.
- Goabgã · a nanambsã fãa tʋmda bõn-naands; a lʋɩɩ Asiri nengẽ yʋʋm 722 sẽn deng a Zezi rogem.
- Rɩtgã · a Davɩɩd buudã kẽnda taoore, la naab sõma kẽer be wala a Ezekɩɩas ne a Zoziyas, la baas zãngã a sãamdame.
- Bãngdbã · a Eli, a Amos, a Ezayi, a Zeremi kelmdame n yet tɩ «lebg-y n wa!». Ka la Mesi wã bãngr-goam sẽn yɩɩd be (Ezayi 53 «tʋm-tʋmd sẽn namsdã»).
Yembd tẽngã
🧵Wilgda a Zezi
Sũ-sãang sẽn zulg n yɩɩd zĩigẽ, a Zeremi kãabda «kaool paalga» (Zeremi 31:31) — kaool ning a Zezi sẽn maan zaab yaoolg rɩɩbẽ wã.
💛Nonglem sẽn ka basd
Baa yembd tẽng sẽn yaa lik n yɩɩdã, a sig n bee ne-ba la a kãab lebgre.
«Yembd tẽngã wilgdame tɩ Wẽnd basa Israyɛl zãnga.»
Yembd tẽngã ka basg ye, a yaa Ba sɩlgr ne manegr biig nonglg yĩnga (Hebre rãmb 12:6). Wẽnd ka loog ye; a zĩnda ne a Daniɛl yembd tẽng sũur-biisẽ la a kãabame: «Mam mii m sẽn dat bũmb ning y yĩnga. Yaa laafi la m data, ka sũ-sãang ye, m sẽn dat yaa y yell yɩ neer beoogo» (Zeremi 29:11).
▸ Karem-y n paase
Keoogrã pidsdame. Wẽn-doogã yõogdame la b tall nin-buiidã Babilon: b boanda tẽnga, naabã, la wẽn-doogã, sẽn yɩ sũ-sãang sẽn yɩɩd fãa.
- Lʋɩɩs a yiibu · Israyɛl (Asiri, 722) ne Zida (Babilon, 586).
- A Daniɛl · tẽeb makr baa bõn-naands pʋʋsdb naabã yir (gɩgɛmsã bok); a yãa «rĩung sẽn kaoosd wakat fãa» bãngr-yũ-yãag sẽn watã.
- Saagr bug-pɩlga · kõab sẽn lebg n vɩɩnd bãngr-yũ-yãagã (Ezekiyɛl 37) ne a Zeremi «kaool paalgã» wilgda beoog-daar sasa-likẽ.
Yembd tẽng lebgrã
🧵Wilgda a Zezi
A Malaki, sẽn yaa kaool kʋdrã sɛb sɛɛbo, baasda ne togsg tɩ koe-taasd n na n seg Mesi wã sore: «Mam tʋmda m koe-taasdã» (Malaki 3:1).
💛Nonglem sẽn ka basd
Baa nin-buiid sẽn kong naoor wʋsgo, a ka rɩk a kãabgã ye, a yik-b lame yɛsa.
▸ Karem-y n paase
Lebgrã sɩngda ne Pɛrs naab a Sirus noorã (538). Soog a tã pʋgẽ b lebgdame n le med bũmb ning sẽn sãamã.
- A Zorobabɛl · meela wẽn-doogã (b sɛɛ yʋʋm 516).
- A Ɛsdras · zãmsda Gomdã yɛsa, la a lebsd tẽebã n vɩ.
- A Nehemi · meela Zerizalɛɛm lalsã rasem 52 pʋgẽ.
- A Ɛstɛɛr · fãaga Zʋɩf rãmb sẽn be Pɛrsã ne sãoongo: «ãnda n mi tɩ yaa wakat kãngã yĩng…?».
- Ko-yũud sẽn ket · wẽn-doogã yasame, la naab wa a Davɩɩd ka be ye. Nebã gũuda Mesi wã.
Sĩ-sĩid yʋʋma
🧵Wilgda a Zezi
«Zĩig seglgã» fãa ra yaa Wẽnd tʋʋma, sẽn na yɩl t'a Zezi wa wakat ning a sẽn da segeã.
💛Nonglem sẽn ka basd
Baa yʋʋm 400 sĩ-sĩidã pʋgẽ, sĩ-sĩidẽ, a segla fãagrã sore.
«Yʋʋm 400 sẽn ka gom-yendre, rẽ ka wilgd tɩ Wẽnd loogame wala a vʋʋsda sɩda?»
Sĩ-sĩid ka basg ye. A pa gom bala, la wakat fãa kãng a vẽneg-a-la soolem dãmba, goamã la soyã n na n segl fãagrã zĩiga. Sasa sẽn yaa sĩ-sĩid n yɩɩdã, Wẽnd tʋmda ne pãng n yɩɩda, ne nonglem (Galat Rãmba 4:4).
▸ Karem-y n paase
A Malaki tɛk n tãag Kaool Paalgã, yʋʋm 400 sẽn ka Biibl gom-paalg (bãngdba). La kibarã poore, Wẽnd segla Koe-noogã yagsg sore.
- Soolem tekr taaba · Pɛrs → Gɛrɛk (a Aleksãndr, 333) → Ezipt ne Siri → Makabe sʋbgr (167) → Rom (63).
- Gɛrɛk buud-goamã · a Aleksãndr tõogrã kɩtame tɩ Gɛrɛk lebg goam fãa; b lebsa kaool kʋdrã Gɛrɛk goam pʋgẽ (Septãant), n pak sor tɩ Koe-noogã yagse tao-tao.
- Rom sõaad ne laafɩ · sõaadã sẽn me sõma ne «Rom laafɩ» wã lebga koe-taasg soya.
- Karen-doto ne sull-rãmba · karen-doto zãmsgã viglame; Farizẽ rãmba ne Sadusẽ rãmba puki, la Mesi wã gũudum bɩme.
A Zezi waoongo
🧵Wilgda a Zezi
Paga kamba (yel a 2 soaba), a Abrahaam barka (3), Pak pe-bila (4), a Davɩɩd rĩm sẽn kaoosd wakat fãa (6), la kaool paalga (8) fãa pidsda a Zezi a yembr nengẽ: tõnd bãngd-sɩda, maan-kʋʋd-sɩda la rĩm-sɩda.
💛Nonglem sẽn ka basd
Tõnd sẽn da nan yaa yel-wẽn-maandbã, a tʋma b Biiga n kõ a vɩɩma.
«A Zezi yaa zãms-sõng karen-saamb a yembr bala; da-lukã yɩɩ tõogr sũ-sãang.»
A Zezi yeelame t'a yaa Wẽnd menga (Zã 8:58), la da-lukã ka yel-solemd bɩ tõogr ye, a yaa nonglem sẽn yaa sasr. B ka dɩk-a ne pãng ye, a kõo a meng vɩɩm ne a yam (Zã 10:18). «Ned nonglem ka pit n yɩɩg woto ye: kõ f vɩɩm f zo-rãmb yĩnga» (Zã 15:13).
▸ Karem-y n paase
Sĩ-sĩidã kaoome; Sẽn-kãab-a-soabã waame. Koe-noog a naasã kɩta a Zezi vɩɩm, kũum la vʋʋgr kaset zĩis a naas pʋgẽ.
- Sẽn lebg neda · Wẽnd lebga ninsaal (Emanuel, «Wẽnd bee ne tõndo»), Betelɛm sik-m-mengã pʋgẽ.
- Tʋʋma · a zãmsda Wẽnd Rĩunga, a maagd bãad-dãmba, a boonda yel-wẽn-maandba. «Sẽn yã-a maam yãa Ba.»
- Da-lukã · a yaooda yel-wẽn ne kũum samdã lʋɩɩsmã sẽn wa ne (yel a 2 soaba). Pak pe-bil sɩd-sɩda.
- Vʋʋgre · raar a tãab daare a vʋʋgame n kao yel-wẽna, kũum la Sʋtãan pãnga; baa da-luk zugẽ a «yeesa yĩngr Na-komsã la Pãn-dãmbã futu… n kẽnd ned sẽn tõog a bɛɛb kẽnde» (Kolos Rãmba 2:15).
Yaa woto t'a Zezi yaa tõnd bãngd-sɩda (a wilgda Wẽnd sore), maan-kʋʋd-sɩda (a yaooda yel-wẽn ne a meng yĩnga) la rĩm-sɩda (a tõoga yel-wẽn, kũum la Sʋtãana, n dɩt naam wakat fãa).
Wẽn-doogã sɩngre
🧵Wilgda a Zezi
Kibar kãngã ket n kẽnda rũnna me. Biibl wã baasda ne kãabg t'a Zezi na n lebg n waame n maan bũmb fãa paalse (Wilgr 21).
💛Nonglem sẽn ka basd
Nonglem ning tõnd sẽn deegã, masã a tʋmd-a-la t'a yagse dũni wã fãa.
«Wẽn-doog yaa neb sẽn zems zãng tũudum sull, bɩ roog bal.»
Wẽn-doog ka «nin-sõma sẽn zems zãngã» sull ye, a yaa yel-wẽn-maandb sẽn paam sugri. Baa tʋm-tʋmd a Poll yeelame t'a yaa «yel-wẽn-maandba… pipi» (1Timote 1:15). Pipi wẽn-doogã me sɩka taab la a kongame (Tʋʋm-tʋmdba vɩɩm 6:1; 1Korẽnt Rãmba 1:11). Wẽn-doog ka zĩig f sẽn wukd f meng ye, a yaa neb sẽn taasd nonglem ning b sẽn deegã (Zã 13:34-35).
▸ Karem-y n paase
A Zezi sẽn dʋ saasẽ poore, Vʋʋsem ning b sẽn kãabã waa Pãntakot daare la wẽn-doogã roge. Koe-noogã yagsda ne pãng wʋsgo.
- Pãntakot · ne Vʋʋsmã, karen-biis sẽn da tar rabeem lebga kaset dãmb sẽn ka rabeem.
- A Pɩyɛɛr · moonda Koe-noogã Zʋɩf rãmbã Zerizalɛɛm.
- A Poll · sẽn yɩ namsd n lebg tʋm-tʋmda; a luga wẽn-doot bʋ-zẽms rãmbã dũni pʋgẽ la a gʋlsd lɛtre.
- N tãag dũni tɛka · Zerizalɛɛm → Zide → Samari → Rom. Kãabg ning b sẽn kãab a Abrahaam «buud fãa» yĩngã pidsdame.
- La tõndo · kibarã ka sɛ ye; a kẽnda taoor n tʋg a Zezi lebgr waoongo la saas-paalg ne tẽn-paalga.
Lebgr a paalga (bũmb fãa paalse)
🧵Wilgda a Zezi
Pipi naanegã Edɛn lebgda baasgo wa «Zerizalɛɛm-paalga». Wẽnd zĩnda ne b nebã wakat fãa: Emanuel pidsgu (Wilgr 21:3; Matye 1:23).
💛Nonglem sẽn ka basd
Baasgo a na n yẽesa nintãm fãa la a maan bũmb fãa paalse ne nonglem.
▸ Karem-y n paase
Biibl wã ka saagd wẽn-doogã wakate ye. A sɛb sɛɛbã, Wilgrã, wilgda a Zezi sẽn lebgd n watã n na n sɛ bũmb fãa.
- Lebgr waoongo · rĩm ning b sẽn kãabã lebgda ne ziiri.
- Tõogr sẽn sɛ · Sʋtãan ne kũum sãama wakat fãa, la Krista dɩt naam wa rĩm-dãmb Rĩma (1Korẽnt Rãmba 15:25-26; Wilgr 20:10).
- Bʋʋd ne vʋʋgre · tʋʋlem fãa manegdame, la sẽn ki-bã vʋʋgdame.
- Saas-paalg ne tẽn-paalga · yel-wẽna, kũum, nintãm la sũ-sãang sãama wakat fãa (Wilgr 21:4).
- Edɛn sẽn lebse · «Zerizalɛɛm-paalg» sẽn yɩɩd sɩngrã pʋgẽ, Wẽnd zĩnda ne b nebã wakat fãa: zĩig ning Biibl wã fãa sẽn debdẽ.
Yaa woto tɩ rũnna yaa «zoe n be, la a nan ka sɛ» wakate: a Zezi pʋgẽ, fãagrã zoe n saame, la a pidsg nan gũudame.